شماره 11سال اول

پنجشنبه 8 عـقـرب 1382 30 اکـتوبر 2003

په افغانستان کې د ګوندونو قانون اودهغه پايلې

په تيره اونۍ کې په کابل کې دښاغلي کرزي لخوا دګوندونو قانون توشيح ،او په رسمي جريده کې خپور شو چې په افغانستان کې اوس نافذ او د اجرا وړ دی.نوموړی قانون د1343 لمريز کال د اساسي قانون د 32 مادې په رڼا کې جوړ او د هيواد ټولو سياسي ډلو ته دفعاليت ورکوي.د 1343 لمريز کال د اساسي قانون په32 ماده کې راغلي دي.

: دافغانستان وګړي حق لري چې دقانون د حکم سره سم سياسي ګوندونه جوړ کړي،خو په دي شرط چې:

:1/ دګوندونو هدف،فعاليت او هغه مفکورې چې دګوندنوتشکيلات پري بنا شويوي،ددي اساسي قانون د ارزښتونو سره تناقض ونلري.

2/ دګوندونو تشکيلات او مالي درکونه په ډاګه وي.هغه ګوند چې دقانون په حکم برابر جوړشوی وي، دقانوني موجباتو او سترې محکمې له حکمه پرته ړنګيدی نشي.

نوموړي دګوندونو قانون په داسي حالاتو کې په هيواد کې جاري کيږي چې زموږد ټولني سياسي،نظامي ګوندونه او بهيرونه(جريانات) د 25 کلني کورني جګړي ترخه تجربه تر شاه کړه،او تر اوسه هم ديوي سمې او سالمې سياسي مبارزې جوګه نه ښکاري.که چيرې لږ وړاندي نظر واچوو،او دديموکراسي لسيږې ته ځير شو ،نو په دغه لسيزه کې هم هيڅ يو سياسي ګوند که ښې لاسي ووکه کيڼ لاسې او يانور ملې ډلي او ټپلې ،يو هم په رسمي توګه په دولت کې ثبت او راجستر نه وو.او د ګوندونو دقانون په نامه سره هم ددولت لخوا دکاغذ په مخ څه نه وو. په همدغه دديموکرسي په لسيزه کې او له هغې څخه وروسته هم نوموړو ګوندنو او سياسي کړيو ونشو کاولاي چې د سياسي مبارزې او دهيواد د ادارې اوکړو و ړو لپاره ګډه ژبه او دمنلو وړ دريځ پيداکړي.تر ډيره نوموړي ګوندونه د افغاني ټولنې د پيژندګلوی او له درک څخه ورځ په ورځ لرې کيدل،او برعکس د بهرنۍ نړۍاو يو شمير هيوادونو د هغه بدلونونو اوسياسې اوښتونونو دومره خواخوګي او پلويان شول، چې نورد دوي لپاره ملې او وطني شعارونو کومه مانا او مفهوم نه درلوده .هرڅه يې په نړيوال(انترناسوناليزم )او (امت اسلامي) کې ليدل،اود نړيوال سياسې نظام لپاره دهري قربانې لپاره حاضر او اماده وو.ولو که دخپل ټاټوبي او نوروسياسي ډلود لمينځه وړلو او دکورنۍ جګړې په قيمت وو. هر هغه څوک به چې د ملي روحيې خاوند وو ،ددوی(ښي اړخه اوکيڼ اړخه) لپاره دمنلو وړ نه وو.په داسې حال کې چې زموږبې وزله ټولنې په اقتصادي ،فرهنګي، او ټولنيزو ستونځو کې لاس او پيښې وهلې،نوموړي ګوندونو د قدرت د تر لاسه کولو لپاره په اردو او نورو نظامې ادارو کې دخپلې ډلې لپاره نظاميان رابلل، او دخپلو سياسي موخو لپاره يې ورنه کار اخيسته اود نظامي لاري دواک غوښتونکي وو.او دوخت سياسي نظام هم له دي څخه بې خبره وو،چې په هيواد کې څه روان دي.اودهمغه دوخت نظام هم پدې بريالی نشو چې دموجودو ګوندونو لپاره ،اويا دټولنې لپاره داسې يو جوړښت رامينځ ته کړي چې د ټولنې ډيره برخه د خپل سرنوشت په ټاکلو کي شريکه وي.

په هرصورت اصلي خبره پدي ځای کېد ه چی زموږ ټولني نيږدې دری لسيزي دکورنۍ جګړې په ترس کې هم ډيرې ناخوالې د سوسياليزم تر نامه او داسلام تر نامه لاندې دنوموړو ګوندونو او تنظيمونوله لاسه وزغملې، او اوس هم ورسره لاس او ګريوان دي .تر څو داسې يو نظام ته لاره هواره شي چې دغه نظام په لمړي ګام کې ملي وي بيا سياسي! او دټولني سياسي بهيرونه او ګوندونه ديو ملي سياسې جوړښت لپاره مټې راونغاړي ،نه دسياسي نظامې هلوځلو او منډو ترړو لپاره.کوم دګوندونو قانون چې اوس په هيواد که جاري اود تطبيق وړ دي، په دوهم فصل کې داسې راغلی:

دګوندونو دقانون په شيږمه ماده کې لولو:سياسي ګوندونه نشی کاولاي چې لاندني فعاليتونه تر سره کړي:

1 . اهدافی را تعقيب نمايند که مناقض اساسات دين مقدس اسلام باشد.

2 . از قوه يا خشونت استفاده نمايند ، با قوه تهديد نمايند يا استفاده از قوه را تبليغ نمايند.

3 . تعصب قومی يا نژادی يا لسانی يا مذهبی را تحريک نمايند.

4 . عمداً نظم و امنيت عامه را برهم زده و خطر مشهود را در برا بر حقوق و آزادی های افراد ايجاد نمايد.

5 . داشتن تشکيلات نظامی يا تبانی با نيرو های قوای مسلح.

6 . تمويل از منابع خارجی .

که چيري پورتني د شپږمې مادې بندو ته ځير شو ،نو له ورايه ښکاري چې اوسنې جهادي تنظيمونه او نظامي ډلې که وغواړي دقانون سره سم ځان اعيار کړي نو بايد خپل پخواني ټول تشکيلات لغوه او له سره د داسي ګوندونو بنددبست وکړي چې دټولنې دغوښتنو اوقانوني معيارونو سره برابروي.چې داکار زما په اند په اوسنيو حالاتو کې او دهمدغه ګوندونود تير تاريخ په پام کې نيولو سره ناشونی ښکاري.ځکه چی په نوموړو ډلو ټپلو کې ددي وړتيا او استعداد نه تر سترګو کيږي چې دوي دې د هيواد دملي ګټو په خاطر خپل نظامي تشکيلات په سياسي او ملې تشکيلاتو باندي بدل کړي.خو دا هم با يد له پامه ونه غورځوو چې که دوي وغواړي او که نه دوخت او زمانې او دبهرنۍ نړۍ غوښتنه هم داده اوبس.او دهيواد دننه ټول پټه خوله ډيرښت(اکثريت خاموش)هم داسې ګوندونواو سياسي بهيرونوته سترګې په لار دي چې دقانون سره سم سياسي منډې ترړې دهيواد د ادارې لپاره تر سره کړي.او ټول ګوندونه خپل مشروعيت د خلکو درايو په واسط تر لاسه کړي نه د توپ، ټوپک او زور زياتي له لارې.په دې هيله چې ټولو سياسې ډلو ته پرته له کوم سياسي توپير د فعاليت اجازه ورکړل شې او داحق به دملت سره وي چې څوک به وکاولاشې دملت رايې تر لاسه کړي ،پخواني د حزب ديموکراتيک غړي،پخواني او اوسني مجاهدين ، دملي ګوندونو پلويان او که د طالبانو دتحريک غړي .دا هغه خبره ده چې لږ وخت او زمان ته اړتيا لري. د تل پاته سولې په هيله!

صالحزاده

با هـمه توان در راه اسـتـقـرار صلح و تحـقـق دموکراسی

نوشــتهِ ن . محجوب

افغانسـتان بیشـتر از دو دهـه در آتش جنگ برادر کشی عذاب کشــید، ویران شـد و بهای گرانی را از نظر اقـتصادی و انسـانی پرداخت . بیشـتر ازیکنیم میلیون هـموطن ما در جنگ کشـته شـدند و ملیون های دیگر به مهاجرت به خارج ازکشـور مجبور گردیدند، در حالیکه صدها هـزارخانوادهِ دیگر درداخل کشـور بیجا و آواره شـدند. بدبختی های عـظیم دیگر ناشی ازین جنگ خانمانسـوز که میتوانند برای مدت ها بحیث منبع ایجاد تشـنج ها و در گیری ها در جامعه تلقی گردند، تاهـنوز بقـوت خود باقـیسـت . در حال حاضرآتش جنگ خاموش گردیده و صلح و امنیت نسـبی در مملکت بر قـرار اسـت . این صلح و امنیت البته در نتیجه ِ مداخله ِ مسـتقـیم نظامی ایالات متحده ِ امریکا و نیروهای ائتلاف بین المللی میباشـد که بهـدف سـرکوب نیروهای طالبان و سـرنگون سـاختن حاکمیت مطلق العنان قـرون وسـطائی آنها و نابودسـازی لانه های سـازمان تروریسـتی القاعـده، کشـور مارا از گرداب جنگ و ســتیز طولانی به کرانه های صلح و آرامش رســانید .

کنفـرانس بن به دنبال سـرنگونی طالبان دائرگردید. موافـقـت نامه های بن اقـدامات مختـلفی را در فـرا راه ادارهِ مؤقـت قـرار داد که نخسـتین و مهمـترین آن اقـدامات را همانا تدویرلویه جرگه اضطراری برای تشـکیل یک دولت مؤقـت عـبوری و ایجاد نیروی نظامی منظم یعنی اردوی ملی در چارچوب وزادت دفاع کشـور تشــکیل میـدهـد .

اکنون که دولت مؤقـت افغانسـتان مطابق به فیصله و تصمیم لویه جرگه اضطراری تشـکیل یافـته اسـت مردم افغانسـتان طبعاً انتظاراتی ازین دولت و هـمچنان از جامعهِ بین المللی در زمینهِ تحقق فـیصله های مندرج در موافـقـت نامه های بن را دارند . به یقـین میتوان گفـت که تحقق هـربخشـی ازین موافـقـت نامه ها ضامن فـراهم آوری راه و امکانات برای اجرای بخش های بعـدی آن بوده میتواند . اگر دولت مؤقـت افغانســتان مؤفق به تشـکیل اردوی ملی مطابق به معـیار های مطروحه گردد میتوان انتظار تدویرموفـقـیت آمیز لویه جرگهِ تصویب قانون اسـاسی جدید افغانسـتان را داشــت که در حال حاضر مراحل تسـوید و نظر خواهی ها پیرامون آن نزدیک به پایه ِ اکمال میباشــد .

به عـقـیدهِ صاحب نظران، فضای سیاسی و اجتماعی کشور هـنوزهم متأسـفانه تا آن حد مسـاعـد نگردیده که بتوان برای تصمیم گیری پیرامون قانون اسـاسی جدید که بحیث سـند معـتبرملی باید ضامن وحدت ملی افغانها باشـد، مردم را بمنظور برگزاری انتخابات عادلانه و دمو کراتیک فارغ ازاعمال زور و فـشـار بررای دهـندگان ِ نمایندگان ِ لویه جرگه بسـیج و سـازماندهی کرد .

تاجائیکه واقـعـیت ها نشـان میدهـد هـنوزهم رویاروئی گروه های مسـلح درگوشــه و کنار کشـور حادثه میآفـریند وصلح وامنیت موجودرا آسـیب پذیرتر میســازد و باور مردم را از روند تحولات جاری ضعـیف تر سـاخته و ترس و وحشـت پارینه را درذهـن و روان شـان تداعی می کـند، آنچه که مردم ما سـالهای زیادی ازآن رنج دیده و بهای گرانی را در برابرآن پراداخته اند. نیروی سـرنیزه و نظامیگری حیات سـیاسی و اجتماعی جامعه مارا تهـدید میکند و روند بازسـازی کشـور را که جامعهِ بین المللی نقـش برجسـتـه درآن باید ایفا نماید کــند و بطی میســازد . مردم بیم آن دارندکه اگر جنگ سـالاران فـضای کشــور را با اعـمال ماجراجویانه وخشـونت بارخود بمنظور تأمین برخی منافع و خواسـت های گروهی و گروپی و محلی و حتی شـخصی خویش مغـشـوش و متشـنج سـازنــد ، به خودسـری شــان ادامه دهـند واز دولت مرکزی متابعـت نداشــته باشــند ، به خلع سـلاح عمومی یاری نرسـانند و درایجاد و تشــکیل اردوی ملی هـمکاری نکنند، بمشـکل میتوان باور کرد که انتخابات برای فـرسـتادن نمایندگان واقعی مردم به لویه جرگه قـرین به موفـقـیت باشــد.

آنچه اکنون در خوراهـمیت تلقی میگردد همانا تسـریع پروسـهِ تشـنج زدائی از طریق خلع سـلاح عمومی توسـعهِ پایه های حاکمیت دولتی درهـمه محلات و االبته در قـدم نخسـت تکمیل روند ایجاد اردوی ملی و نیروهای امنیتی اســت، که مسـؤلیت تأمین دفاع وامنیت کشـور را بدوش خود بگیرند .

تحقق این وظایف ضامن مسـاعـد سـاختن شـرایط برای رسـیدن به مراحل بعـدی تحقق وظایف مطرح شـده برای ایجاد یک دولت باثبات آینده درنتیجهِ انتخابات سـرتاسـری و فـراهم آوری شـرایط تحقق برنامهِ بازسـازی اقـتصادی واجتماعی کشـورما میگردد، مسـاعـدت و یاری میرسـاند.

ایجاد جامعهِ مدنی و اسـتقـرار صلح ودموکراسی درکشـور هـدف اسـاسی هـمهِ نیروهای سـیاسی، احزاب و گروهای تحول طلب ومترقی را تشـکیل میدهـد . مبارزه در برابر زورگوئی ها، افـشـای عـمال تفـرقه افگن و جلوگیری ازدامن زدن به اختلافات قومی، گروهی، سـمتی، زبانی ومذهـبی آن وظایف اسـاسی اند که در برابرهـمهِ این نیروها قـراردارد که با اجرای آن راه برای رسـیدن به هـدف اسـاسی ذکر شـده در بالا، هـموار میگردد.

اگر نیروها واحزاب سـیاسی که درحال حاضر فعالیت دارند و یا در آینده ایجاد و تشـکیل میشـوند، اهـداف وغـایه های مبارزات آتی خودرا فـراتر ازتمایلات وخواسـت های سـمتی، منطقوی، زبانی و قومی ومذهـبی در نظر بگـیرندو مصلحت های عام وطنی را نسبـت به منافع کوچک شـخصی، منطقوی، ملیتی وقومی مرجح تر بدانند و هـمچنان اگر ازآزادی های نسـبی که اکنون برای انجام فعالیت های سـیاسی وجود دارد بسـود منافع مردمی اسـتفاده شـود در آنصورت میتوان مطمئن شـد که سـنگ بنای دموکراسی آینده درکشـور ما محکم و اسـتوار خواهـد بود و روند ایجاد جامعهِ مدنی در تفاهم جمعی سـیر مثبت خواهـد یافـت .

زمان واوضاع کنونی از هـمهِ افغانهای دارای حسـن نیت واندیشــهِ سـالم میطلبد که با نیتِ اتفاق و هـمبسـتگی، عـقـل، تجربه وامکانات خودرا در راه ایجاد درک متقابل، تأمین شـرایط وفضای مناسـب برای تفاهم بیشـتر میان احزاب، گروه هاو دســته بندی های سـیاسی وهـمهِ افغانها و تأمین صلح و ثبات لازم برای بازسـازی مادی و معـنوی گرد آوردند. تنها درین صورت اســت که میتوان انتظاربجا برد، که قانون اسـاسی آینده کشـور در گردهـم آوری هـمه افغانها در یک هـمبسـتگی و اتحاد محکم و اسـتوار بحیث یک ملت واحـد و یک مشـت، رســالت خود را بســرانجام برســاند.

چــرا ؟ افـغان

غلام حسن ارزگانی

تنها راهی که نابسـامانی وآشـفـتگی خانهِ ما ( افغانســتان) را آرام بخش و آرام گر خواهـد شــد ، آشـکاراسـت ، هـمدلی و وحدت ملی خواهـد بود زیراجـدائی و تفـرقه دسـتمایهِ دشـمن به قـصد سـوء اسـتفاده و بهره کشـی بوده اسـت .

به مقـصد برپائی صلح و صفا راه همگرائی ، با اندیشـه نهادینه شـده اسـت ؛ این هـمدلی که یگانه راه چاره اســـت ، در پیش روسـت . در حد توان و امکان سـفـرهِ هـمدلی و وحدت ملی از دیر زمانی با نهایت صدق و صفا گسـترده شـده اسـت درآغاز، بدین نیت خیر و با سـخا نزدیکترین دوسـتان مهاجر اجباری وخانوادهِ کوچـیدهِ اجباری را برادروار با صفا و وفا ، به یکپارچگی و همگامی در مسـیر همدلی دعـوت نمودیم . اماچه مشـکل اســت ، خانوادهِ مهاجر زود رنجی را گردهم آوردن و هـمدلی کردن ! اگر مشـکل اسـت اما غیر ممکن نیسـت .

جنگ و سـتیزه جوئی بایکدیگر ( خانه جنگی ) در برخی از مناطق جزئی از عادات ثانویه وبرای گروهی منبع درآمد شــده اســت ؛ هـر برادری خودرا حق میـداند و برادر بزرگـتر هم آنچنان به خود باوری رسـیده اسـت که در عصر دانش و تحول و بکارگیری هـمه اسـتعـداد های ملی، فقط خودرا باور دارد . برای شـایسـتگی حقی قائل نیسـت . درین راسـتا اکثر برادران غافل از تحریکاتِ به میراث مانده از تلقینات بیگانگان، محیط خودرا با اندیشـهِ انتقام از اشـتباهات ، به خون خواهی ِ خونی که در آغاز نبوده انباشــته اند ، بنا برين گونه تلقـینات هـریک بدون توجه به بیگناهی دیگری ، در پی کین خواهی ِ بی اغماض به هیاهـو و کج اندیشـی گرفـتار گردیده انــــد .

پیش از آنکه گپی یا گـفـتگوئی داشــته باشــند رسـتم وار به سـهراب کشـی میپردازند.

هـرکسی ، کس دیگر را دشـمن خود می پـندارد ؛ تا به کی بر پایه تحریکات پلان شــده، یکی برعلیه دیگری باشـند تاجائیکه حتی از سـایهِ هم دیگر بترســند و یا تا به کجا سـایه یکدیگر را به تیر بزننــد ؟

در حالیکه دسـت در کاسـهِ مشـترک داریم تا به کی باید مشـتی بر پیشانی یکدیگر بکوبیم ؟

دشـمن هـمه مارا به کشـتن یکدیگر واداشــته تا یکی دیگری را بکشـیم و به بهانهِ اجرای عدالت و اخلاق ، دربی اخلاق ترین انواع خدعـه ، انسـان ِ خسـته و مانده را بر اسـاس ادعای دروغـین و اجرای عدالت، با بدنامی از میان برداریم.

متأسـفانه هـموطنان ما چه مهاجر و چه کسـانیکه درداخل کشـور هـسـتند آنچنان به کینهِ بیهوده و بی اسـاس آلوده اند که حقی برای هـموطن بی گناه خود قائل نیسـتند ، اگر دریافـته شـود که اغماض شـجاعانه با دلاوری و جوانمردی صبورانه، میتواندغـبار را از دلها بزداید ، تا غـباریکه دشـمن بر دلهای پاک ما انگیخته اسـت زُدوده شـود ؛ آنگاه این مشکل تا اندازه ئی حل خواهـد شـد .

افسـوس که برخی از بزرگان قوم و روشـنفـکران نیز برای حل معضل وطن به هـمدلی نرسـیده اند . زیرا تلاش هـمدلان صدیق ووفاکیش هـرگز مورد توجه مجادله گران نبوده ، امید اسـت با صبروحوصله در راه همدلی و وحدت ملی در روزگار مهاجرت و هم در داخل کشـور کارهای با ثمر به انجام برســد و دوســتان روشـن ضمیر درین عـرصه وارد عمل شـوند تا راه ورود میانجی بیگانه بخاطر حل معضل وطن و هموطن به کشـور هـموار نگردد. با جهان بینی علمی طرق حل پرابلم موجوده جسـتجو گردد . اندیشــمند بزرگ ما علامه سـید جمال الدین افغانی گفـته اند : " عـلت پسـمانی شـرق اسلامی دو چیز اسـت ، اســتبداد و تعـصب ." اگر مسـلمانان شـرق بخصوص افغانها گـفتار حکیمانهِ سـید افغان را درنظر بگیرند به یقـین کاروان عـقـب افـتادهِ ملت افغان به شـاهـراه عـدالت اجتماعی ، برادری و برابری ، آزادی و دموکراسـی خواهـد رسـید .بناءً افغانها به ویژه روشـنفکران ِ روشـن ضمیر وظیفه دارند تا رسـالت خودرا در قـبال اوضاع جاری کشـور و هـمبستگی ملی حتی المقـدور انجام بدهـند و درین عـرصه وارد عـمـل شــونـــد .

بیائید دلهارا از غـبار کدورت و تعصب خشـک که میراث دشـمن نا بکار و حیله گر می باشـد پاک نمائیم زیرا هـمین تعصبات ، تفـرقه و جدائی بود که سـرنوشـت مارا تا دور دسـت ترین منطقهِ جهان کشـانید و از آغـوش وطن دورشـدیم، و به دیار بیگانه " اروپای معظم " زندگی حسـرت بار را سـپری میکنیم .

لازم اسـت تابه جوانان خود تفهیم نمائیم که در مسـیر طوفان شـدید اســتبداد و تعصب قـرار نگـیرند با فـراگیری علم و دانش نوین بامید آینده ِ تابناک در خدمت وطن باشــند، تا جوانان رسـالتمند فـردای جامعه معـرفی شـونــد .

خواننـدهِ عـزیزافغان ! این بود چکیده ئی از نقطه نظرات من در بارهِ وطن محبوب ما افغانسـتان که در انحصار جنگ افـروزان قـرار دارد، به پیشـگاه قـضاوت شـما رقم زده شـــد « تا یار که را خواهـد و میلش به که باشـد » . در فـرجام رشـتهِ سـخن را باین بیت مولوی بلخی می سـپارم :

« دی شـیخ با چراغ همی گشـت گردشـهر ** کز دیو دد ملولم و انسـانم آرزوسـت .»

تحول جدید در روند نقـشـهِ راه برای صلح

ن . محجوب ازمنابع هالندی

بدنبال اسـتعـفای محمود عباس نخسـت وزیر ادارهِ خودگردان فلسـطین و حملهِ نافـرجام اسـرائیل بر شـیخ یاسـین رهـبر سـازمان حماس در شـهر غـزه ، بنظر میرسـد که " نقـشـهِ راه برای صلح" درشـرق میانه که طراح آن جورج بوش میباشـد بیشـتر زیانمند و متضرر گشــته اسـت .

عباس پس ازینکه اختلاف نظر میان وی و یاسـرعرفات درین اواخر به اوج خود رسـید، صحنهِ خونین سـیاسـت راترک گفـت و درضمن یک سـخنرانی در پارلمان فلسـطین کناره گیری خودرا اعلام داشـت . امریکا و اسـرائیل از پشـتیبانی بیش ازحد وی خودداری کردند و یاسـرعـرفات نخواسـت صلاحیت های وی را دراسـتفاده از نیروهای نظامی برای مقابله باسـازمان های تروریسـتی فلسـطینی بیشـتر بسـازد . ولی بقـول میخاییل ترازی مرد صاحب اعتبار نزد عباس دلیل اصلی اسـتعفای محمود عباس این نبود که عـرفات به وی صلاحیت اسـتفاده از نیروهای نظامی برای خنثی سـازی سازمان های حماس و الجهاد تفویض نکرد بلکه دلیل اصلی آن بود که وی ازانصراف ایالات متحده امریکا در پشـتیبانی و کمک ازوی خود داری ورزید و این امرکه اسـرائیل سعی نمود تا مردم فلسـطین را متقاعـد بسـازد که عـباس درماموریت خود درامر پیشـبرد مبارزه در برابر سـازمان های اسـلامی پیروزی بدسـت نیاورد .

برای مقابله علیهِ حماس هـر رهـبر فلسـطینی هـرکسـی هم که باشـد به پشـتیبانی اکثریت فلسـطینی ها نیازدارد . فلسطینی ها زمانی بیک نخسـت وزیر باور پیدا میکنند که وی نشـان بدهـد که اسـرائیل واقـعاً در عـمل سـازش داشــته وآن را نشـان بـدهـــد نه انیکه در حرف ازسـازش دم بزند و لی درعمل اثری ازآن نه بینند .

اما حالا چه ؟ اکنون که محمودعـباس ازپسـت نخسـت وزیری کناره گیری کرده اسـت روند جریانات سـیاسی در رابطه به فلسـطین و مناسـبات ادارهِ خود گردان با دولت اسـرائیل چگونه خواهـد بود . اگرچه یاسـرعـرفات اسـتعـفی عـباس را پذیرفـتـه و شـخص دیگری بنام ابوعلی احمدقـوره ی را نامزد پسـت نخسـت وزیر ادارهِ خودگردان سـاخته اسـت ولی بنظر نمی رسـد که این اقـدام عـرفات نتایجی را که مطمح نظرمیباشـد بدسـت بدهـد . زیرا اسـرائیل به یک حملهِ جدیدی علیهِ افـراطیون اسـلامی حماس دسـت زده که هـدفـش از میان بردن رهـبران این سـازمان بوده اسـت . نخسـت وزیر جدید که قـبلا ً رئیـس پارلمان فلسـطین بود، مردی میباشـد که در فـراهم سـاختن زمینهِ امضای توافـقـات اســلو میان اسـرائیل و فلسـطین سـعی زیاد نمود و از لحاظ ســیاسـی نسـبت به محمود عـباس بیشـتر به عـرفات نزدیک میباشـد و ازپشـتیبانی بیشـتر در میان فلسـطینی ها و سـازمان الفـتح برخوردار اسـت . اما آیا این پشـتیبانی هـمانگونه ادامه خواهـد داشــت اگر احمـدقـوره ی به مقابله ِ واقعی در برابر سـازمان های افـراطی حماس و جهاد بایسـتد و زمینه های همکاری بیشـتر را میان ادارهِ خود گردان فلسـطین و دولت اسـرائیل فـراهم سـازد ؟ این راباید در روز ها وماه های آینده به مشــاهـده بگیریم .

عـرفـات : مردی سـرشار از ماجراها

میگویند که پشـک هـفـت جان دارد . ولی طرفـداران یاسـرعرفات اورا سـخت جان ترازآن میدانند و میگوینـد که او درسـپتامبر 2003 بازهم زنده خواهـد بود . اینها با چنین ابراز نظرهائی اشـاره به آن شـایعاتی دارند که اسـرائیل عـنقـریب عـرفات را به تبعـید وادار خواهـد سـاخت . " عـرفات یک تاریخ اســت " این گـفـته از ارییل شــارون صدراعـظم اسـرائیل میباشــد . ولی اوهـمچنان به این نظر اســت که عـرفات یک عامل و فکتور نا مناسـب بوده که دیگر بدرد گتر نمیخورد و کاری از پیش برده نمیتواند. اما فلسـطینی ها این نظر را قبول نداشــته ، باور دارند که وی هـنوزهم نبض های اساسی را دردســت دارد و برای سـالهای زیاد دیگر بحیث سـمبول مبارزهِ فلسـطینی ها برای نیل به حقوق حقـهِ شــان خواهـد ماند .

تاریخ نشــان میدهـد که بهرحال عـرفات یک آدم سـاده نیســت که از کورهِ های حوادث زیادی زنده برآمده، بلکه شـخصی اســت که هـنوز هم بالایش حسـاب می شــود در حالیکه دول و سـازمان های زیادی باربار سـعی کرده انـد شـخصیت اورا کوچک و خرد بســازند و ازنظرها بیانــدازنــد .

این شـخصیت ماجرائی داعیهِ فلسطین به شکل معـجزه آسـائی از یک سـانحهِ هـوائی در سـال 1992 جان سـالم بدر برد درحالیکه دو پـیلوت هـواپیما کشـته شــدند و وی بارها از یک پناهگاه به پناهگاه دیگر فـرار کرده تا در سـیاسـت های جهانی نقـش خودرا هـمچنان ایفـا بدارد .

یاسـرعـرفات که درسـال 1929 تولد یافـته اسـت نام اصلی اش رحمان عـبدالروف عـرفات القـدوه الحسـینی بوده که در شـهر قـاهـره پایتخت مصر رشـد کرده ؛ در سـال های 1950 هـمزمان بااینکه یک شـرکت سـاختمانی را ایجاد کرد به تأسیس سـازمان آزادی بخش فلسـطین P.L.O. که به نام الفـتح شـهرت جهانی دارد، اقـدام ورزید .درسـال 1980 ارتش شـاه اردُن دریک آزمایش مشکل در برابر نمایش قـدرت الفـتح برهـبری عـرفات قـرار گرفـت که در نتیجه عـرفات از آنجا فـرار و در لبنان پناهـنده شـــد . دوازده ســال بعــد در ســال 1982 اســرائیل عـرفات و نیروهایش را از بیروت کشــید و به تعـقـیت آن ســوریه در سـال 1983 از شـمال لبنان اورا عـقـب زد تا بلاخره وی به کشـور تونس فـرار و در آنجا اقـامت گزید .

امضای توافقات اسـلو میان اسـرائیل و سـازمان آزادی بخش فلسـطین در ســال 1993 بلاخره زمینه را برای عـرفات، در سـال 1994آماده ســاخت تا وی بعـد از 25 سـال امکان برگشـت به نوار غـزه را بدسـت آورد . حوادث خونین 18 ماه اخیر در فلسـطین باعـث آن گردید که اسـرائیل عـرفات را در دفـتر مرکزی اش در شـهر رام الله از جهان خارج تجرید نماید . از امکان بدور نیسـت که عـرفات یکبار دیگر برای دور دیگری از تبعـید از سـرزمین فلسـطین مجبور ســاخته شـود .

نقش مؤثرنشـرات وازآنجمله ماهنامهِ نی در ابراز واقعیت هاو جنبش های اجتماعی

آفریده های هسـتی بخش قلم بدسـتان در روند بالندهِ تاریخی جامعهِ مهاجرین داشـتـه هارا غنامند سـاخته به خاطر آگاهی جوانان رشـد نهضت زنان مؤثر بوده و این خود انتخاب یکی از راه ها بسـوی تعالی وترقی زنان آگاه و نسل آیندهِ وطن و چشـم اندازی برای فـردای روشـن جامعهِ مهاجرین اســت . نشـریهِ ماهـنامهِ نی درین محور راه خودرا باز نموده که به همکاری هموطنان آگاه از داخل و خارج فـنلاند بارورتر گردیده و این نوید مسـرت اســت که میتوان فـرونشـاندن عطش علاقمندان را درآن به باور گرفــت . توضیح و نشـر حقایق در انســان ضمیر خفـته را بیدار نموده و در جسـتجوی آن می شود که : پرده از روی واقعیت ها برداشـته و همانطوریکه پرداختن بزبان مادری فـرهنگی و ملی از وظایف و مسـئولیت های نویسـنده گان اسـت ، جوانب زندگی را به تغییر گرفــته، راه پیشـرفـت و دگرگونی آنرا نمایان می سـازد ؛ وازین طریق افـتخار و عـزت به انسـان بخشـیده که میتوان انســان مظلوم مارا به انسـان ماهـر و توانا مبدل سـاخت و یا به گفـتهِ حافظ « طرح نو در انداخـت » .

بدون شـک درین راه روی هـمرفـته زنان و مردان با کار، عـشـق، اندیشـه و آفـرینش همزمان با ابراز حقایق مرزهای بی عـداالتی را عـقـب رانده و به آفـرینندهِ مشـترگ دنیای جدید مبدل می گردند .

در چند سـال اخیر زندگی مردم افغانسـتان بیشـتر با رنج و مصیبت سـپری گردیده واغلباً اطفال و زنان طعم تلخ و ناگوار قـدرتمندان مسـتبد را چشـیده اند. روی همین اصل تأثیر تحولات سـیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی همه وهـمه در جوامع و اقشـار مختلف در هم آهـنگی زنان و مردان مؤثریت داشـته و به خاطر امحای خرافات ، کج اندیشـی ها، تعصبات و عـقـب ماندگی ها متحدانه دسـت در دسـت هم داده و مشـکلات را از فـرا راه خویش می زدایند .

تاریخ شـاهـد آنســت که زنان آگاه جامعه ِ افغانسـتان علناً وطور مخفی در هـرزمان به خاطر رهائی از ظلم وسـتم به مبارزه برخواسـته و این جنبش ها در داخل افغانسـتان و دیار مهاجرت روز افـزون و در حال تـقویت اسـت . باوجود موانع ظلم ها و سـتم ها راه خودرا طی نموده و هیچ نیروئی مانع پیشـرفـت آن شـده نمی تواند . تبلیغات قـرون وسـطائی ، نابرابری حقوق زنان با مردان وهـزران نیزنگ اهـریمنی که موقع حکومت مسـتبد طالبان و ماقبل آن برآن ها تحمیل گردیده مانع نهضت جنبش زنان شـده نتوانسـته اسـت .

اگر بوضاحت توضیح بدهیم که : تهـدید و دسـتگیری زنان به خاطر نی حجابی ، ممانعـت از برآمدن زنان از منازل شـان بدون محرم شـرعی منع کردن زنان از رفـتن به حمام و دوکتور ، ازدواج اجباری زنان و دختران ، تفوق همه جانبهِ مردان بر زنان ، بزندان انداختن شـکنجه و قصاص ، سـنگسـار .حتک حرمت زنان، به شـلاق کشـیدن زنان در محضر عام ، ترور و اعـدام زنان که تحت فـرمان گروه های « امرباالمعروف ونهی از منکر» هنگام حکومت طالبان و ماقبل آن و هـمزمان با آن کشـتار دسـته جمعی قتل و خونریزی و سـرکوب مردم سـتمدیده ِ افغانسـتان که قوماندانان هـنگام هجوم به قـرأ و قصبات و محلات دسـتورصادر میکردند : « فلان ملیت و سـاکنین محل مال شـان حلال ، زن بخانهِ شـان حرام و خون شـان مباح اســت » . انواع و اقسـام شکنجه ها کشـتارها و جنایات، بریدن پسـتان ها ی زنان ، کوبیدن میخ برفـرق انسـان، کشـتار مردم به شکل دسـته جمعی در کانتنر ها نشـان دادن رقص مرده ، انفجار دادن انسـان توسط گازپمپ های برقی موتر و هـزارها جنایات وحشـت بار دیگر ازآن .

از انجام این اعمال ننگین و شـرم آور که اگر از تمام آن با تفصیل یاد آور شـویم باید کتاب ها و اوراق بی شـماری بکار ببریم ، پیوسـته عالم بشـریت و جهان متأثر شــده اسـت و ازین دورهِ ننگین و سـیاه وحشـت بار « گروه طالبان و قبل از آن » به عنوان یکی از سـیاه ترین و تاریک ترین دوران زندگی خود یاد خواهـد کرد .

از بدو سـقوط طالبان در افغانسـتان وتعقیب جنایتکاران و تروریسـتان ِ القـاعـده و طالبان در سـراسر جهان و تنفر از تفـنگ سـالاری در افغانسـتان لحظهِ تاریخی پر اهـمیتی در افغانسـتان و جهان پا به عـرصهِ وجود گذاشـته فضای تازه ِ فـرهـنگی و سـیاسی در افغانسـتان وجهان گشـوده شـده اسـت . نه تنها مردم افغانسـتان بلکه مردم سـراسر جهان علیهِ این طاعون آخر قـرن به مبارزه برخواسـته اند . دیگرهیچ گونه نیروئی را یارای آن نیســت که مانع آزادی انسـان عصر ما گردیده و چنین جنایات را تکرار نماید . جهانیان بر پیروزی حق بر باطل و خوشـبختی عالم بشـریت باور داشــته و به بقایای عمال جاهل و ددمنش مجال آنرا نمیدهـد که مانع خـندیدن و شـادزیسـتن مردم آزاده ِ جهان و افغانسـتان گردند .

مهاجران افغان که شـاهـد عینی جنایات قـرن اند درین مورد هـمت گماشـته به خاطر افـشـای چهـرهِ دشـمنان انسـانیت و اجازه ندادن به بقایای عمال خائین بوطن از هـمکاری دریغ نورزیده و باور مند آنیم که ماهـنامه ِ نی درین راسـتا هـموطنان قـلم بدسـت ما را در نشـر و پخش آن یاری می نماید .

نگاهی به کتاب کاغذپران باز

چندی پيش کتاب کاغذ پران باز يا The Kite Runner نخستين رمان خالد حسينی نويسنده افغان رکورد يکی از پرفروش ترين کتابهای جهان را از آن خود کرد؛ و بدين ترتيب موفقيت بزرگی را برای ادبيات افغانستان در صحنه جهانی پديد آورد.

اين کتاب در نيويورک و پس از مدت کوتاهی در لندن منتشر شد، اما بجز آمريکا و بريتانيا، در ساير کشورهای جهان از جمله کانادا، آلمان، فرانسه، اسپانيا، ايتاليا و يونان، خوانندگان خوانندگان فراوانی را به سوی خود جلب کرد.

تا کنون آثار ادبی و شعری نويسندگان افغانستان معمولاً از طريق ترجمه در دسترس علاقمندان غيرفارسی زبان قرار می گرفت. اما کاغذپران باز از جمله آثار محدودی است که به زبان انگليسی به نگارش در می آمده و با استقبال گسترده جهانی مواجه شده است.

رمان خالد حسينی تا کنون در دهها روزنامه و نشريه معتبر در کشورهای مختلف جهان و توسط نويسندگان شناخته شده معرفی و نقد شده است.

از جمله، ايزابل آلنده رمان نويس معروف آمريکای لاتين، کاغذپران باز را يک رمان فراموش نشدنی و فوق العاده خوانده و می گويد، اين داستان چنان نيرومند است که مدتها پس از خواندن آن هرچه می خوانده، بی روح به نظر می رسيده است.

از اين رو کاغذپران باز پيش از آن که در بين خوانندگان افغان مطرح شود، جای خود را در قلب خوانندگان انگليسی زبان باز کرد و شهرت و اعتبار فراوان به دست آورد.

اين کتاب داستان دو کودک همبازی و دو دوست را روايت می کند که از دو خاستگاه اجتماعی جداگانه و کاملاً متفاوت برخاسته اند. امير فرزند يک مرد ثروتمند و متمول پشتون است و حسن، از يک خانواده فقير هزاره برخاسته که اعضای خانواده اش به خدمتکاری مشغولند.

اين دو کودک در افغانستان دوران پادشاهی در يک خانه در کابل بزرگ می شوند و سرگذشت آنها وضعيت اجتماعی اين زمان را به تصوير می کشد.

باری حسن در مسابقه کاغذپران بازی يکه تاز می شود؛ اما امير اين پيروزی دوستش را که با موقعيت او همطراز نيست تحمل نمی کند و دست به حيله می زند.

پس از کودتای 1978 و آغاز جنگ داخلی، خانواده امير از افغانستان می گريزد و به آمريکا مهاجرت می کند. پدر امير در آنجا در يک پمپ بنزين مشغول کار می شود تا فرزندانش بتوانند درس بخوانند.

حسينی در اين قسمت از کتاب نماهای جالبی را از زندگی دشوار افغانهای در تبعيد تصوير می کند که با وجود زندگی فقيرانه در غربت، احساس غرور و افتخار قومی را همچنان با خود دارند.

در اينجاست که امير در می يابد که رفتار او با دوستش حسن انسانی نبوده است. سرانجام او با اين آرزو که دريابد در جنگها بر سر دوستش و خانوده او چه آمده و رفتار گذشته خود را جبران کند، به افغانستان باز می گردد.

درباره نويسنده

خالد حسينی از پدر و مادری هراتی در کابل به دنيا آمده و در آنجا بزرگ شده است. او در سال 1976 به ديار غرب مهاجر شده و ديگر به افغانستان باز نگشته است. وی اکنون در کاليفرنيا به حرفه پزشکی اشتغال دارد.

کاغـذپران باز اولين رمان آقای حسينی به زبان انگليسی است، اگرچه او می گويد که در گذشته داستانهايی به فارسی، زبان مادری اش، نوشته است.

آقای حسينی طی گفتگويی با بی بی سی در اين باره که چرا رمان خود را به زبان انگليسی نوشته است، گفت که از يکسو نوشتن به انگليسی برايش راحت تر بوده است و از سوی ديگر می خواسته است مخاطبان بيشتری داشته باشد و آن دسته از مردم جهان که تصوير درستی از افغانستان ندارند، اين کشور را از طريق خواندن چنين آثاری بهتر بشناسند.

نويسنده رمان گفت، با وجود اينکه سالها در افغانستان نبوده، اما تصوير کابلی را که در سالهای پيش از جنگ به خاطر می آورده، در فصلهای نخستين کتاب ارائه کرده است.

او همچنين ياد آور شد که آنچه درباره زندگی پناهندگان افغان در غرب نوشته، در واقع تجربه شخصی خود او بوده که خواه ناخواه با تخيلات رمان نويسی عجين شده است؛ اما در تصوير دوران مجاهدين و طالبان بيشتر متکی به روايتهای ديگران و اطلاعات ارائه شده در رسانه ها بوده است.

آقای حسينی تأکيد می کند که قصد دارد با نوشتن رمان ديگری درباره زندگی يک زن افغان، به کار داستان نويسی خود ادامه دهد؛ و البته از سوژه های زندگی در غرب نيز نمی خواهد غافل بماند.

AIDS

مـرض ایـدزیک" فـاجعه جهانی " داکتر هاشم فـقـیری

صندوق جمعیت سـازمان ملل متحد درگزارشـی فاش سـاخته اسـت که در هـر 14 ثانیه یک انسـان جوان به ویروس (اچ . آی. وی.)عامل انتقال بیماری ایدز، آلوده می شــود .

بنا به این گزارش، حدود شـش هـزار نفـر در گروه سـنی 15 تا 24 سـال به طور روزانه به ایدز مبتلا می شـوند . نیمی از موارد تازه ابتلا به این ویروس افـراد زیر 25 سـال و اکثراً زنان جوانی هـسـتند که در کشـور های درحال توسـعه زندگی می کـنند . تقـریباً نیمی از جمعـیت جهان کـمتــر از 25سـال سن دارند که ازین میان، 87 درصد در کشـوردهای درحال توسـعـه زندگی می کـنند . حدود 57 میلیـون مرد جوان و 96 میلیون زن جوان در سـنیـن 15 تا 24 سـال قادر به خواندن و یا نوشـتن نیسـتند . بیش از 13 میلیون کودک زیر 15 سـال پدر، مادر یا هـردو را به دلیل ابتلا به ایدز از دسـت داده اند. دو سـوم جوانان مبتلا به ( اچ . آی . وی.) زن هـســتند . زنان درجنوب صحرای افـریقا 67 در صد جوانان مبتلا به( اچ. آی. وی.) را تشـکیل میدهـند و در آسـیا این رقم 62 در صد اسـت .ازگزارش ثریا احمد عـبید مدیرصندوق جمعیت "بی بی سی "

ارقام بالا نشـان میدهـد که واقـعاً مرض ایدز به فاجعهِ جهانی تبدیل شـده اسـت . این مرض علاج ناپذیر تا کنون به قـیمت جان بیش از بیسـت میلیون انسـان تمام شـده و در اوائیل دهـهِ 80 شــناسـائی شـده اســت . اولین مورد آن در ایالات متحده امریکا در 1981 شـناخـته شـد . بنا بر اهـمیت موضوع مختصر معلوماتی در مورد این بمیاری ارائه میگردد تا از خطرات احتمالی ناشـی از آن برهـزر باشـیم .

ایدزچـیسـت ؟ (AIDS( Anti Immunity Diseases Syndromes

عـبارت از مجموع الاعراض بیماری ایسـت که دراثر برهم خوردن سـیستم معافـیت بدن توسط عامل بیماری بوجود می آید . عامل مرضی بیماری ایدز عبارت از ویروسی اسـت که بنام HIV یاد می شـود . این ویروس در خون و سـائر مایعات بدن جاه گرفـته و به تکثیر و تولید مرض می پردازد . دورهِ تفـریخ مرض ( مدتی که ویروس داخل بدن میشـود تا زمانیکه تولید مرض میکند.) بسـیار طولانی بوده چندین سـال را دربر می گیرد، و فـرد مبتلا به آن از دخول مرض به عضویت خود بی خبر باقی میماند ؛ در مدت مذکور بسـادگی میتواند ازیک شـخص به شـخص دیگر انتقال نماید.

در وجود انسـان میکانیزمی نهفـته اســت که سیستم دفاعـیه بدن گـفـته میشود؛ و طی آن هـرگاه میکروب ها، ویروس ها.وغـیره میکروارگانیزها داخل بدن شـود عـضویت درمقابل آن مجادله نموده تاســبب ازبین رفـتن ویا محدود شـدن سـاحهِ فـعالیت آن گردد. این میکانیزم را سـیستم مـعـافــیت بدن یاد میکنند . خصوصیت ویروس HIV در آن اسـت که بالای همین عـناصر دفـاعیهِ بدن حمله نموده آنها را از بین می برد و نتیجتاً فـرد مبتلا به آن مقاومت خودرا در برابر امراض گوناگون دیگر ازدسـت میدهـد . یعـنی سـیستم معافـیت را برهم می زند و شـخص مبتلا به آن به امراض گوناگون ویروسی و میکروبی دیگر مبتلا میگردد.

چون مقاومت بدن یا ( سـیستم معافیت ) با مواجه شـدن بآن برهم میخورد بنابرآن نخسـتین اعراضیکه تبارز مینماید عرق ، اسـهالات ، باختن وزن، انتانات تالی مانند ریزش ها ی پیهم که دربرابر تداوی جواب نمیدهـد بعـداً امراض دیگری در دهـن ، لب ها و جلد مریض بمیان می آید میباشــد . همچنان سـرطان های پیشـرونده، سـارکوم ها، لمفوما، و ازنگاه عصبی دیوانگی (dementia )التهابات غیر مکروبی نخاع شـوکی وامراض عصبی گوناگون دیگر که به مرور زمان مریض را علیل سـاخته سـرانجام ســبب مرگ میگردد.

دانسـتی لازم درمورد این مرض طـُرُق انتقال آنســت که باید به آن توجهِ جدی داشـته باشیم . اکثراً تصور میکنند که چون این گونه مریضان دراطراف ما هـسـتند بنابرین باید بزودی به آن مبتلا گردید. باید تذکر داد که انتقال این مرض توسـط دسـت دادن، روبوسـی، تنفـس ، اسـتفـاده از وسـایل عمومی مانند تشـناب ها دسـتگیر های دروازه ها و سـرویس ها ( بسـها) و غـیره صورت نمی پذیرد . و از جانب دیگر این ویروس در خارج بدن بسـیار شـکنند بوده در مواجه شـدن با شـعاع آفـتاب و آب صابون ازبین میرود .

چون این ویروس درمایعات بدن وخون به کثرت یافـت میشود بناءً انتقال آن نیز توسـط خون و این مایعات صورت می پذیرید . انتقال خون از یک شـخص به شـخص دیگر، اسـتفاده از سـرنج های واحـد توسـط چندین نفـر که بیشـتر درمعـتادان مواد مخـدر دیده میشود، شـیر دادن به طفل توسـط مادر مبتلا ، دوران حاملگی ( از مادر به طفل ) و بلاخـره تماس های مسـتقـیم جنســی به سـبب انتقال مرض میگردد .

فـیصدی مصابین در بین زنان بیشـتر ازمردان اسـت و درین اواخر در بین هـمجنس گرایان و بخصوص مردان هـمجنس گرا نیز بمشـاهـده رسـیده اسـت.

البته فـقـر، بی سـوادی ، عدم اطلاعات کافی درمورد بهداشـت و خدمات ناکافی صحی ، نابرابری زنان دربرابر مردان ، عدم " اطلاعات لازم در زمينه بهداشت توليد مثل و چگونگی حفاظت از خود در مقابل بارداری، اچ .آی. وی.، ايدز و ساير بيماری ها و عـفـونت های جنسی." به گســترش مرض ایدز کمک میکند .

در کشـور ما پژوهـش رسـمی درمورد بیماری ایدز انجام نشــده اسـت . ولی قابل یاد آوریسـت که تا زمان ختم حکومت داکترنجیب الله هـیچ واقـعـهِ این مرض راپور داده نشــده بود . " در افغانسـتان کمتر کسی را میتوان یافـت که درمورد ویروس اچ .آی. وی.، بیماری ایدز و خطرات آن اطلاعات داشـته باشـد." مسـئول مرکز تحقیقاتی ایدز.

بانک خون کابل اعلان کرده اســت که در"هـنگام آزمایشـهای خونی و گرفـتن خون از مردمی که به این مرکز مراجعه کرده اند ، به طوراتفاقی ، دسـت کم پانزده مورد بیمار مبتلا به ایدز ثبت کرده اسـت . افـزون برآن ، برخی از موسـسات غـیر دولتی نیز، براسـاس گزارشـهای پراگنده ای که دریافـت کرده اند، نزدیک به هـمین تعـداد بیمار مبتلا به ایدز در اسـتانهاو مناطق دیگر خارج از پایتخت را ثبت کرده اند. اما برداشـت کارشـناسان و پزشـکان این اسـت که شـمار مبتلایان به ایدز ، باید بسـیار ازین تعـداد باشـد . "BBC -14/9/2003

برای تداوی این مرض تدابیر دوائی متعـدد بعمل آمده اسـت . ولی هـیچ یک ازین ادویه ها مؤثریت قـطعی نداشتـه وفـقط سـبب توقـف یا بطی سـاختن نشـو ونموی میکروب شـده اسـت ؛ که در نتیجه عمر مریض را چند سـالی طولانی تر سـاخته اند . " بنا به تحقيقاتی تازه حداقل برای ده سال زنده خواهـند ماند. ... در بسياری از کشورهای اروپا، ميزان مرگ و مير در ميان بيماران ايدز نزديک به 80 درصد کاهش داشته است. " مراجعه شود به سـیایت بی بی سی. ازطرف دیگر تطبیق این ادویه جات نسـبت گران بودن قـیمت آن در ممالک کم انکشـاف یافـته که 40 میلیون نفـر را تشـکیل میـدهـد و قـدرت خرید آنرا ندارند مشــکل دیگریسـت که براشـاعهِ بیشـتر این مرض می انجامـد . بنا برین میتوان گفـت که تأثیرات جهانی ادویه جات ضد مرض ایدز بسـیار ضعـیف بوده اسـت . درین خصوص حرص بیش از حد سـرمایه داران این بخش دواسـازی را نمیتوان نادیده گرفـت . بی جهـت نیسـت که خانم عـبید طی گـزارش خوداین بیمـاری را زنگ خطری برای جهانـيـان دانســت و گـفـت: " درحالی کـه ايـدز شــمـار روزافـزونی از نسـل جديد را نابود می کـند، جهان بيش از اين نمی تواند به تدابير نيمه کاره قـناعـت کـند. اين تنها يک مسـالهِ بهداشت عمومی نيست . اين يک فاجعه است که به اقـدامات فـوری در ســراســر جهان نـيـاز دارد."

بهترین و اسـاسی ترین اقـدام درخور امکان موجود، وقـایه ازین مرض اسـت . متخصصین در صدد آن اند تا واکسـین این بیماری را کشـف و در اختیار هـمه قـرار بدهـند ، تا هـمه بتوانند از آن مسـئون باشــند . گـفـته شــده اسـت که برای بدسـت آوردن این واکسـین ده سـال دیگر انتظار باید کشـید .

در هـر صورت توصیهِ اطبا درمورد این اسـت تا جداً سـعی شـود که افـراد به این مرض مبتلا نگردنـد . برای این منظور تدابیر پیش گیرانه و وقایوی لازم اسـت . آگاهی لازم درمورد این مرض ، طرق دوری جسـتن ازآن و در قـدم اول برنامه های آموزشـی برای جوانان بخصوص در موارد مسـایل و تماس های جنسـی قابل اهـمیت بسـزائی اســت . البته اســتـفاده از سُـرُنج های پاک و مُعَـقم و یکبار مصرف ، معاینات دقیق خون ِافـراد خون دهـنده (donor ) و دقـت لازم در بهداشـت و حمایهِِ طفل و مادر شـایان اهـمیت اســت . درین مورد برای جوانان توصیه شـده اســت که بهـتر باید پاک زیسـت کنند و با یک تن مناسـبات جنسی داشـته باشــند ؛ در مناســبات جنسـی بیگانه اسـتفاده از کاندم ( پوش) توصیه شـده اسـت . توقع میرود با این مختصر توانسـته باشـیم درمورد روشـنی انداخـته و هـموطنان خودرا درمورد کمک نموده باشــیم .