ــ حضرت ظریفی

جایگاه تاریخی اول ماه می

با اسـتقـرار سـرمایه داری تضاد بین کار وسـرمایه و بین کارگر و سـرمایه دار ایجاد و با مرور زمان شـدت گرفـت . اسـتثمار کارگران روز تا روزشـدت میگرفـت؛ به مشـکلات و فـشـار های سـرمایه داری بر زندگی شـان شـدت بیشـتر می یافـت . سـر انجام به اعـتراضات متعـدد منجر گریدید.موج این اعـتراضات بخصوص زمانیکه تظاهـراتی در شـهـر شـیکاگو در امریکا رخ داد به نقـطه عطفی برای جنبش کارگری جهانی تبدیل گردید. در سـال 1886 تظاهـرات کارگران امریکایی به دسـت پولیس امریکا به خاک و خون کشـیده شـد و 4 تن از آنها کشـته شــدند . متعاقـباً روز چهارم ماه می ( 3 روز بعـد) تظاهـرات وسـیع تری توسـط کارگران در اعـتراض به خشـونت پولیس امریکا در شـهـر شـیکاگو ترتیب داده شـد که این بار نیـز از جانب اجیر شـده گان سـرمایه داری بمی در میان تظاهـر کنندگان پـرتاب گردید که منجر به کشـته شـدن تعـداد زیادی از از کارگران شـد. پس از آن دولت امریکا به دسـتگیری های کارگران و محاکمه^ء رهـبران جنبش کارگری پرداخت که تعـداد زیادی از رهـبران آنها را پس از دسـتگیری و محاکمه به اعـدام محکوم کردند. یکی از کارگران در پای چوبه^ء دار چنین فـریاد کشـید « صدای کارگران را نمی توان خفـه کرد!.» این شـعار پـس از 117 سـال هـمچنان طنین انداز اسـت . گرامی داشـت از این روز تاریخی به عـنوان روز جهانی کارگران در نخـستین کنفـرانس بین الملل دوم اعلام کردید، و بنام « روز کارگر» مسـما شــد. از آن تاریخ تا کنون این روز در سـراسر جهان تجلیل میگردد، و به جشـن بزرگ برای کارگران و جزئی از مبارزات دادخواهانه^ء کارگران عـلیه سـرمایه داری در امر تأمین احقاق حقه^ء شـان تبدیل گردیده اسـت.

این روز در دوران دهـه^ء دموکراسی در افغانسـتان از طرف جنبش چپ آن زمان و به مثابه^ء حربه ای در مبارزه علیه^ء ارتجاع و امپریالیزم و فـئودالیز تبدیل شـده بود . در دوران حاکمیت ح. د. خ. ا. این روز به حیث روز کارگر به رسـمیت شـناخـته شـده و از طرف دولت رسـماً تجلیل میشـد .

هـدف اصلی تجلیل و برگزاری این روز، هـمبسـتگی و اتحاد طبقه^ء کارگر و مهـمتر ازهـمه نوید اصلی آن، اعـتراض مشـترک و فـریاد همگون عـلیه^ء ظلم و اسـتثمار سـرمایه و تسـلط خصوصی بر وسـایل تولیدی اسـت که زمینه ای برای به زنجیر کشـیدن کار و طبقه^ء کارگر را درپی دارد. در کشـور ما اگر چه این طبقه اندک بود اما نقـش شـان در جـنبش اجتماعی و درمبارزات طبقاتی قابل تأمل و دقـت بوده اسـت . ازین رو این روز در کشـور ما بنام روز تمام زحمتکشـان تجلیل میشــد تا هـمه شـاملات تولید اجتماعی بتوانند در آن منافع خود ها را دریابند.

کرزي اود هغه سياسي راتلونکې

سيد رحيم صالح زاده

په دې وروستيو کې په هيواد کې د هغه ابر جنګسالارانو  او د مر کزي حوکومت د واکمنو  دخواه خوږوتر مينځ په هرات ، فارياب  او بلخ کې لوي شخړې را مينځ ته شوي ، چې ددې شخړو په نتيجه کې ډير بيګناه خلک مړه ، ټپيان،بې کوره  او د مالي  زيانونو سره مخامخ شول.

که چيرې دهيواد دغه تيرې لسيزې ته لنډه کتنه وکړو نو له ورايه معلوميږي ،چې همدغه بې مسؤليته او د قدرت ليواله ډلې وي چې د هيواد بې وزله وګړي يې برمته نيولي وو، او د خپلو ځان غوښتنو او ډير غوښتنو لپاره يې د دوي په مال ،سر،او ناموس هيله ونکړه ، او دا بې بضاعته ملت يې دومره وکړاوه ،چې په هيواد کې نورد امن، نظم، دولت او اداري په نامه څه پاته نشول او د هيواد خلک د هغه نړيوالوتروريستي سازمانونواودمخدره موادو د قاچاقچي بانډونو په منګولو کې برمته کړل، چې موخه يې نړيوال تروريزم ، بنسټ پالنه،  مخدره مواد، انسان پلورنه ، د تاريخي اثارو پلورل  او نورې شومې پديدې وي چې د همدغو جنګ سالارانو او تنظيمي رهبرانو لخواه رامينځ ته شوې.

د کرزي  مؤقت حکومت  دبن د تړون  دفيصلو په آساس رامينځه ته شو ، چې په دغه کنفرانس  کې د شمالي ټلوالې اود قبرس  ډلې  او د پخواني پادشاه  طرفدارانو او نورو غربي تکنوکراتانو  ګډون درلود، چې ائتلافي  بڼه يې درلوده . وروسته ښاغلی کرزي د بيړنۍ لوې جرګې لخواه د انتقالي حکومت درئيس په توګه وټاکل شو ، دهيواد د خلکو هيله اوغوښتنه داوه  چې کرزي به په کابينه کې اساسي  بدلونونه رامينځ  ته کړي او يوه بې پرې او د کارپوهو افغانانو په ګډون به  کاري کابينه  جوړه کړي، اما ښاغلي کرزي سياسي مصلحتونه  پر تخصصي مصلحتونو غوره وبلل ((دياده ولو وړ بولم د کرزي ددي تصميم علتونه پدې  لنډه  مقاله کې نه څيړم )).

اما دکرزي حکومت د ډيرو لويو چلينجونو سره مخامخ دي ،چې دهغې له جملې څخه د مخدره وموادو د کرکيلې او قاچاق مخنيونه ،د اداري فساد سره مبارزه چې د کابينې د ځينووزيرانو په شمول بيا تر يو ټيټ رتبې مامور پورې ټول پکې ککړ دي.  د اداري اصلاحاتو پروسه تر څو يوه سالمه اداره رامينځ ته کړي،د هغه جنګسالارانو په ضد مبارزه چې د مرکزي اداري  اطاعت نه کوي او خپل طفيلي ژوند ته د ګمرکونو او سيمه ايزو مالياتود عايداتو په راټولولو سره ادامه ورکوي ،  ددوي شخصي پوځونه وخت نا وخت  د هيواد په هر ګوټ کې د ملت او عامه وګړو د ترس او وحشت سبب ګرځي.

کابينه:

د ښاغلي کرزي حکومت او په ځانګړي توګه د کرزي کابينه  هغه نا متجانيسه بڼه لري چې د وخت د سياسي مصلحتونو  پر بنا را مينځ ته شوله ، چې نه د سياسي پلوه يوه غاړې ده ،او نه د مسلکې او تخصصي پلوه  هم سطحه  ده ،يو وزير د لوړو او مسلکي زده کړو خاوند  او دغربي نړۍ د کاري سيستم سره اشنا، او بل هغه د داخلي جګړو زيږنده  خود کامه څيره ده چې د ابتدايې او حوزه يې تحصيلاتو پرته نور د اداري کار تجربه نلري ، دهر بڼې اداري اصلاحاتو  سره مخالفت کوي او هغه د جهادي ارزښتونو سره خيانت بولي، او نوموړي  پست اووزارت  د يو ميراثې مقام په صفت د ځان مشروع حق بولي. د کابينې وزيران پرته له يادو شويو توپيرونو د ژبني ، سيمه ايزو، تنظيمي ، جهادي او غيرې جهادي ډلو  په نامه سره ويشل شويدي.

ښاغلی کرزی د خپلې مصلحتي کابينې سره ډيرې لوې ستونځې لري،او دکرزي ډير وخت  دهمدغو نافرمانه  وزيرانو سره په مباحثه تيريږي. او د کرزي هغه خبره(( چې خدای د څوک زما په حال نه اخته کوي او يا هيواد خو همدغه ائتلافي حکومتونو وران کړه))

د ښاغلي محقق ګوښه کيدل او يا په اصطلاح استعفا ددغو ستونځو يوه بيلګه ده، څيړونکي پدي نظر دي چې د ښاغلي کرزي ستونځې په مرکز او کابينه کې يو له هغو  بنيادی علتونو څخه دي ، چې په ولايتونو کې يې ونشو کاولاي اصلاحات رامينځ ته کړي، او سر کشه قوماندانان د مرکز مطيع کړي.

ولايتونه:

که چيرې د افغانستان  د ولايتونوجغرافيايي موقيعت او  قومي جوړښت ته ځير شو نو کاولاي شو چې د هيواد اوسنی سياسي ،نظامي او اقتصادي جوړښت او دسياسي ډلو اغيزي او دمرکز سره ددوي د اړيکو انځور په آسانی سره  لاس ته راوړو.  پداسې  حال کې چې په هيواد کې د مرکزي حکومت دورځنی اړتياو  وړ بودجه يوازې د ولايتونو دګمرکاتو د عايداتو له لاري  لاسه ته  راځي ،او نور اقتصادي او صنعتي  فعاليتونه او مالياتې سيستم د جګړې له کبله له کاره لويدلی دي،کانونه او معدنونه د محلي قوماندانو په واک کې دي، هيڅ يو محلي او سيمه ايز واکدار او واکمن  دې ته نه دې چمتو چې  مرکزي حکومت  ته غاړه کيږدي او يا په مرکز کې د يو بې صلاحيته  وزير په صفت دنده تر سره کړي. دغه قوماندان په دې ښه پوهيږي چې که دواک لاندې سيمو څخه بل ولايت او يا مرکز ته ولاړشې نوبيابه نه دا شخصي لښکرې او پوځونه وي اونه دا عيش او نوش ! او په اوس حال کې ددوي  د حال سره دا متل برابر دې چې وايې: په کور زمری او په صحرا ګيدړه!

ښاغلی کرزي تر ډيره زيار باسي چې د نړيوال ائتلافي ځواکونو او د کابينې  د ځينو وزيرانو په مرسته  خپله واکمني هغو ولايتونو ته وغزوي چې د مرکز د اوامرو اطاعت نه کوي ، او په هيڅ قيمت حاضر ندي  چې ديو مرکزي او ملي ادارې په ګټه  دخپلو شخصي غوښتنو څخه لاس واخلي ، کله چې دولت غواړي شخصي لښکرې منحل کړي ، دغه قوماندان وايې موږ جهاد کړي  او موږ شهيدان ورګړي  موږ خپله وسله چاه ته نه ورکو ، او يا د ښاغلي دوستم په شان وايې تر اوسه پوري د طالبانو او القاعدي خطر له مينځ ندي تللي نو موږ خپلې وسلې نه سپارو، او يا ديو شل زره ايز پوځ د تشکيل غوښتنه کوي چې قومانداني يې دنوموړي په غاړه وي  ، او بيا د ډاکتر نجيب الله د وخت  په شان هر څه يې چې زړه غواړي هغه وکړي ، او کله چې يې طبعه  بدله شوه د نورو نويو ائتلافونو لپاره د مزاري، مسعود او ګلبدين  سره لاس يو کړي ، دا هغه کرغيړنې څيري دي  چې د خپلې ځان غوښتنې لپاره هر څه کولو ته تيار دي.

بين المللي ټولنه:

دښاغلي کرزي ادارې وکاولاي شول  چې د نړيوالې ټولنې پاملرنه  او خوا خوږي  د ځان کړي، او نړيوال پردې قانع کړي چې ددې جوګه دي چې افغانستان له دې  سياسي او نظامې ګرداب څخه وباسي. دبرلين کنفرانس دا وښودله چې د کرزي په کابينه کې داسې اشخاص او شخصيتونه موجود دي چې د کار وړتيا لري ، اوبايد نړيواله ټولنه د کرزي اداري ته دا چانس په لاس ورکړي  چې خپلې انکشافي پروژي عملي کړي تر څو افغانستان خپلې بنيادي اړتياوي پري برابري کړي. او له بله پلوه نړيوال پر دې ښه پوهيږي که چيرې افغانستان ته شاه کړي ، نړيواله ټولنه به د ډيرو جبران نه کيدونکو ستونځو سره مخامخ شي چې بيا يې مخنيوی ناشونی وي، او دوي د افغانستان ستونځې عملاَ احساسوي .

دپايلې په توګه:

که چيرې د ښاغلي کرزي د مؤقت ادارې او انتقالې دورې ته ځغلند نظر وکړو، نو د يو متضاد انځور سره مخامخ کيږو، ښاغلي کرزي په داسې شرائطو کې دمؤقت ادارې مشري په غاړه واخيسته چې د طالبانو حکومت سقوط وکړه ، او شمالي ټلواله پرته له هغه تعهد چې کړی يې وو د کابل  ښار ته را ننوتله، او دکابل له ښار څخه يې د سياسي وسلې په توګه د بن په غونډه کې د ځان په ګټه کار واخيست. او په کابينه کې يې د دفاع ، کورنيو چارو ،بهرنيوچارو، امنيت  وزارتونه  په خپل لاس کې واخيستل او په کابل کې يې خپلې نظامې ډلې په اساسو ځايونو کې ځاي په ځاي کړي. او ددغې ټلوالې نورو ډلو هم د هيواد په لويو ښارونو کې لکه هرات ،شبرغان، مزارشريف ،کندوز ،تخار ،بغلان ،جلال آباد او باميان کې خپلې نظامي ډلې ځای پر ځای کړي . ښاغلی کرزي په داسې حال کې له کندهار او اروزګان څخه په يوه امريکايې الوتکه کې په بګرام کې کښته شو چې د کرزي په وينا ديو پټو سره کابل ته راغی،پرته له دي چې له ځان سره کوم شخصي  ساتونکی او يا نظامي  ډله  راولي . په دغه دوره کې کوم وزيران چې له غربي نړۍ څخه افغانستان ته راستانه شول ، دداسې يو وضعيت سره مخامخ شول چې نه د ادارې او دفتر په نامه سره څه موجود وو او نه د قانون، او له بله طرفه د داسې جګره مارو ډلو سره  کار کولو ته مجبور وو، چې ټول ژوند يې د وسلې او ټوپک پر زورخپله خبره  او نظر پر  خلکو باندې دقانون په نامه  تپه، او ددوي قانون  همدغه وسله او زور وو اوبس.  دهوايي چلند د وزير داکتر عبدالرحمن وژنه  او وروسته دحاجي قدير ترور دا هغه پيښې وې چې دکابينې ځينې وزيران چې  له غربي نړۍ څخه راغلي  وو د خپل امنيت  او ددندي په تر سره کولو کې دلوی ګواښ سره مخامخ کړل.کرزي په ډير سخت حالت کې راګير شو، له يو طرفه د عامه خلکو غوښتنې چې سوله او امنيت  غواړي او دجنګسالارانو او وسله والو ډلو بې وسله کول او ديو ملي او مرکزي حکومت ټينګول اود بيا جوړه ونې پروسه چې د خلکو لپاره د کار زمينه برابره کړي ، او په هيواد کې يوه سالمه او کار آمده اداره رامينځه ته شي. له بله طرفه هغه نظامې ډلې چې د ائتلافې او امريکايې ځواکونو سره يې د طالبانو په را پرځولو کې مرسته کړې وه او اوس هم دغه ډلې د امريکا د ملاتړ څخه  دهيواد په ګوټ  ګوټ کې په يوه بڼه او بله بڼه برخمنې وې او دي . ښاغلي کرزي بايد له يو طرفه دهغه هر دم ماتيدونکې سولې ته متوجه وای ، چې هيواد بيا په يوه بله  کورنۍ جګړه کې را ښکيل نشې او له بل طرفه افغاني ټولنه او هم دغه نظامي ډلې د يو قانونمندي اداري په لور حرکت ته وهڅوي. دمؤقتې اداري په محال نړيوالي ټولنې عملاَ د کرزي په دغه نامتجانيسه ادارې  ددې اعتماد نه کولو چې کومې مرستې چې په توکيو کې د افغانستان سره شوي وي ،ټولې د کرزي د حکومت  او ادارې په اختيار کې ورکړي ځکه په نوموړي کابينه کې د مسلکې او تخصصي پلو ددې وړتيا نه په سترګو کيدله چې په شفافه توګه د حساب ورکولو او د انکشافي او بنيادي پروژو د  عملي کولو توان ولري . او دتوکيو دکنفرانس مرستې ډيرې د بهرنيو موسيسو په اختيار کې ورکړل شولې، چې نوموړي موسيسې د هيڅ ارګان په نزد مسؤلې نه وي ،له نوموړو مرستو څخه د (انجوګانو) دبهرنيوکارکونکو له هغه 5000 ډالري معاشونو څخه نيولې بيا تر 30000 ډالرو ، لوکسو موټرو اود دفترونو دکرايوپه لاره کې خرڅ شوې. او ډيرې لږ پيسې د  سمبوليکو کارونو په تر سره کولو کې و لګول شوې. د کرزي په اداره کې هغه لوي مافيايي ډوله د اداري فساد بانډونه رامينځ ته شول چې د ډيرو تر شاه د کابينې دکليدي وزيرانو لاس وو ، د عامه خلکو په کورونو او ځمکو باندي په غيرې قانوني توګه خيټه اچول ، په هره اقتصادي معامله  کې رشوت او رشوت خوري  او  د شيرپور په شان داسې نور شومې پديدې چې د کرزي د حکومت  اعتبار يې د نړيوالو او د عامه وکړو په نزد ډير زيانمن کړه، له بلې خوا د وسلو د ټولولو په پروسه کې ځنډ ، د عامه عايداتو او د کمرکاتو دمرکزي کولو په لاره کې خنډونه ، د مرکزي اداري واک نورو ولايتونو ته غزول،په ادارو کې د اصلاحاتو د لړۍ پلي کول، د ملي پوځ او ملي پوليسو جوړه ول ، د هغو قوماندانانو پر ضد اقدام چې د مخدره موادو په قاچاق کې  لوی لاس لري.

په دې وروستيو کې په دولت کې شامل د جهادي تنظيمونو د ډلو تر مينځ ژور اختلافونه  رامينځ ته شويدي ، چې بدون له شکه د افغانستان  په سياسي راتلونکي  جوړښت  به ډير ژور تاثير واچوي . د بيلګې په توګه د جميعت اسلامي او په ځانګړي توګه د شوراي نظار د ننه يو لوی درز او انشعاب رامينځه ته شو ، چې ددغه انشعاب په نتيجه کې  مارشال فهيم او ډاکتر عبدالله  دکرزي د پلويانو په قطار کې او د دغه تنطيم د دوهم نسل مخکښان لکه حفيظ منصور او دهغه  همفکره دوستان پخوانی ښاروال ښاغلي کريم ايماق او دهغه په اروپا کې ميشت  هم غږي لکه ښاغلي لطيف پدرام    داسماعيل خان او رباني په شاه او خواه راټول شويدي. د وحدت په شيعه( پخوانې ايراني پلو) ګوند کې هم وضعه په دې شکل ده ، د وحدت ګوند مشر ښاغلی خليلي  د کرزي تر څنګ او دهغه مرستيال پخوانی د پلان وزير ښاغلی محقق د دولت له مخالفينو او د کرزي د منتقيدونو په قطار کې ودريده. په حرکت اسلامي  کې هم د ښاغلي محسني او دهغه د پياوړي قوماندان  انوري تر مينځ  اختلاف رامينځ ته شو ، او په دو ډلو سره وويشل شول. د دوستم او دهغه د پخوانيو انډيوالانو تر مينځ ژور اختلافات را مينځ ته شول او دهغه پخوانی سيال  جنرال عبدالمالک  په کابل د موکې په انتظارناست دی.  د هرات،فارياب او بلخ جګړې د همدغه نويو ائتلافونو او ضدوبندونو  نتيجه ده.

دابه راتلونکي د جمهوري رياست اودپارلمان انتخابات وښي چې ښاغلی کرزی او دغه سياسي اوخپل سره نظامي ډلې به ديوې پراخ بنسټه ټولنې په لور حرکت وکړي، اويا به هيواديوار بيا د يو بلې کورنۍ جګړې  په ډګربدل کړي. □

□                                                                   

در حاشتـیه^ء تحولات تازه در مناسـبات هـندو پاکسـتان

نوشـته ن. محجوب

درین اواخر پاکسـتان دومین آزمایش سـلاح اتومی خود را به نمایش گذاشـت. این نمایش قـدرت در زمانی صورت میگیرد که فـضای تیره ی مناسـبات دوکشـور هـمسـایه یعـنی هـند وپاکسـتان بروشـنی گرایش پـیدا کرده و تحرک تازه در روند اسـتقـرار صلح وآشـتی میان دوکشـور پـدیدار گردیده اسـت . این دومین آزمایش که عـبارت از پرتاب موفـقانه^ء دومین راکت دارای قـدرت حمل کلاهـک ذروی، با برد 1200 کیلومتر، یعـنی تقـریباً دو برابر ظرفـیت برد راکت اولی که قـبلا ً آزمایش شـده بود؛ میتواند در بهـترین حالت، کشـور هـند را به اقـدام متقابل وادارد و بدینگونه امید هایی که برای عادی شـدن روابط دوکشـور جوانه زده اسـت، از میان ببرد و فضای شک و تردید ونتیجتاً ادامه خصومتها و خشـونتها را بمیان آورد. لازم به یاد آوری اسـت که دو دولت هـمسـایه از هـمان آغاز تقـسـیم نیمقاره^ء هـند به دو کشـور هـندوسـتان و پاکسـتان، اختلافات شـدیدی بر سـر مســأله کشـمیر داشـته اند که این اختلافات، آن دو کشـور را دوبار به میدانهای جنگ کشـانیده و هـر بار این جنگها در نتیجه میانجیگری بین المللی خاتمه پـیدا کرده اسـت، اما اختلاف بر سـر مسأله که بیشـتر از پنجاه سـال آز آن میگذرد، تا هـنوز بهمان حالت اولی آن باقـیسـت . این اخلاف از زمانی آغاز یافـت که در زمان تقـسـیم نیمقاره^ء هـند بوسـیله^ء دولت اسـتعماری انگلیس، منطقه کشـمیر نیز بدو حصه مجزا گردید و هـر یک ازین اجزا بدوکشـور تازه باسـتقلال رسـیده^ء هـند و پاکسـتان تعـلق گرفـت.

اینگونه تقـسـیم بندی مورد اعـتراض هـردو کشـور بود: هـند بدلیل اینکه کشـمیر جزء قـلمرو نیمقاره بوده و باید در بسـت در اختیار آنکشـور قـرار داده میشـد، چنین تقـسیم را قابل قـبول ندانسـته اسـت و پاکسـتان بدلیل آنکه اهالی کشـمیر مسـلمان هـسـتند، منطقه کشـمیر را از آن خود میداند. این اختلاف باعـث گردیده اسـت که از یکطرف هـردو کشـور در طول مرزهای شـان در منطقه^ء کشـمیر نیرو های نظامی خودرا با انواع سـلاحهای دارای قـدرت تخریت زیاد جابجا نمایند و وقـتا ً فوقـتا ً با تقابل شـدید نظامی بپـردازند، و از جانبی هم هـردو کشـور به نبرد شـدید تبلیغاتی متوسـل گردند. درین میان سـازماندهی فعالیت های جاسـوسی از جانب هـردو کشـور بغـرض کشـف پلان های جانب مقابل در مورد منطقه^ء کشـمیر، جایگاه خاصی در اتخاذ تدابیـر عـلیه یکدیگـر را دارا بوده اسـت . اما دولت پاکسـتان پا را ازین هم فـراتر گذاشـت و در ایجاد سـازمانها و احزاب افـراطی چون حرکت الانصار، حرکت المجاهـدین و غـیره در کشـمیر اقـدام کرد. این احزاب و سـازمانها سـرلوحه^ء مبارزات شـانرا مخالفـت با دولت هـند و الحاق کشـمیر هـند به پاکسـتان بمثابه^ء یک کشـور مسـلمان، تعـیین نموده اند . درین راسـتا دولت پاکسـتان با طرح یک برنامه^ء مشـخص برای " آزادی " کشـمیر هـند، آماده گی های لازم را اتخاذ نمود. این برنامه شـامل اجزاء متعـددی میباشـد که برخی از آنها در زیــر برشـمرده میـشـود:

1ــ تسلیح، تمویل و مسـاعـدت های مالی با احزاب و سـازمانهای اسـلامی افـراطی فـوق الذکر در داخل و قـلمرو کشـمیر هـند و آموزش افـراد وابسـته باین سـازمانها در کمپ های آموزش نظامی و اعـزام آنها برای فـعالیت های تروریستی در قـلمرو هـند بمثابه^ء وسـیله^ء فـشـار بر دولت هـند. این افـراد بعـداً از طریق رهـبری سـازمانهای خود دسـاتیر معـینی را که شـامل عـملیات تروریستی در داخل کشـمیر هـند و نیز در دیگر نقاط میباشـد، بدسـت آورده آنرا اجرامیکنند. سـازماندهی فـعالیت های تخریب کارانه بمنظور متشـنج سـاختن اوضاع در کشـمیر هـند و کمک به فـعالیت های تروریستی گروپ های افـراطی از قـبیل اجرای عملیا ت بزرگ بمب گذاری از جمله سـازماندهی انفـجارات درداخل محوطه^ء پارلمان هـند، انفجارات بزرگ در محل تجمع بزرگ مردم در شـهر بمبئی و شـهر های دیگر، سـازماندهی تبلیغات بر ضد دولت هـند و نیز فـعالیت گسـترده^ء مذهـبی بخاطر رایج سـاختن اسـلام افـراطی و برانگیختن تعصبات مذهـبی در میان مردم اجزای دیگر این فـعالیتها و تبلیغات میباشـد.

2 ــ اسـتفاده^ء حد اکثر دولت پاکسـتان، بویژه سـازمان اسـتخباراتی نظامی آن از توجه حلقه ها و محافل معـین در کشـور های عـربی در جهـت صدور انواع معـینی از اسـلام و از جمله تبلیغ و رواج وهابیت که بشـکل افراطی آن مصروف هـسـتند . نقـش بزرگی در تشـدید وخامت اوضاع امنیتی در کشـمیر بنفع تحقق شـعار " آزادی" کشـمیر داشـته اسـت. فـراموش نشـود که در سـالهای اخیر، افغـانسـتان در زیر سـلطه^ء افـراطیون مسـلمان و ازجمله طالبان، محل مطلوب برای ایجاد پایگاه های تروریسـان حرفـوی، برهـبری اسـامه بن لادن و محل تجمع مسـلمانان افـراطی از کشـور های مختـلف عـربی بوده اسـت. مسـوولیت سـازماندهی این افـراد و آموزش نظامی آنها و بعـداً اعـزام این افـراد از جمله برای عملیات پلان شـده در قـلمرو کشـمیر در تفاهم با اسـتخبارا نظامی پاکسـتان بدوش بن لادن و هـمکاران دیگر عـربی و پاکسـتانی آنها بوده اسـت. احمد رشـید ژورنالیسـت برجسـته^ء پاکسـتانی در کتاب خود بنام " طالبان" درین باره مینویسـد: " وقـتی واشـنگتن از نخـسـت وزیر، نواز شـریف خواسـت که دردسـتگیری بن لادن به امریکا کمک کند، پاکسـتان خودرا به مشـکل بزرگی مواجه دید. بن لادن روابط نزدیکی با آی. اس. آی. داشـت و از سـوی دیگر به مبارزان کشـمیری کمک مالی کرده و نیرو های آنانرا در پایگاه نظامی خوسـت آموزش میداد . " در جای دیگر مینویسـد.که " عـربها و افغانها با تشـویق پاکسـتان، طالبان و بن لادن بمنظور جنگ عـلیه هـند در کشـمیر، وارد حزب حرکت الانصار شـدند. با آمدن ( خود) عـربها آیین وهـابیت را وارد دره^ء کشـمیر سـاخـتند ... دولت امریکا در سـال 1996 حرکت الانصار را یک سـازمان تروریستی اعلام کرد... کلیه قـربانیان پاکسـتانی که در جریان حمله^ء موشـکی امریکا به خوسـت، جان شـانرا از دسـت دادند، به حرکت الانصار تعـلق داشـتند. " بدین ترتیب دیه میشـود که پاکسـتان بخاطر ایجاد نا آرامی ها درمنطقه^ء کشـمیر علاوه بر اسـتفاده از وسـایل و افـراد بومی آن منطقه، متوسـل با سـتفاده از امکانات و ریزرفـهای بیرونی نیز میشـده اسـت.

3 ــ این در سـالهای دهـه^ء هـشـتادم میلادی بودکه پاکسـتان امکانات مناسـب را برای طرح یک سـتراتـژی نظامی بمنظور بالا بردن قـدرت نظامی خود در مقابله با هـند، کشـور قـدتمند رقـیب خود، بدسـت آورد. در آن زمان دولت پاکسـتان که در رأس آن جنرال ضیاءالحق یک نظامی با تجربه و از لحاظ مذهـبی معـتقـد به دین اسـلام قـرار داشـت، از مسـأله^ء ورود قـطعات نظامی اتحادشـوری  سـابق بافغانسـتان، اسـتفاده^ء اعـظمی از جمله برای تقـویت نظامی پاکسـتان نمود. درآن سـالها که هـسـته های مقاومت در برابر موجودیت نظامی شـوروی، درخاک پاکسـتان تشـکل پـیدا میکرد، و جهان غـرب و بخصوص ایالات متحده کمک های بزرگ پـولی و مالی به این مقاومت را آغاز کرد، دولت پاکسـتان به تکاپـو افـتاد تا امتیازات بزرگی را بنفع کشـورش نیز بدسـت بیاورد. صاحبنظران سـیاسی باین عـقـیده اند که " آمدن قـشـون سـرخ به افغانسـتان دردواقع فـرصت اسـتثنائی را برای حکومت پاکسـتان ایجاد کرد که در سـطح خارجی، نزد غـرب، با پیش کشـیدن خود بحیث قـوت بازدارنده^ء خطر شـوروی، تجدید اعـتبار کرده و از عـربها بعـنوان دفاع از اسـلام توانسـت که پـول و اسـعار بدسـت آورد." ضیاءالحق و هـمکار و دوسـت نزدیکش جنرال عـبدالرحمن اختر رئیس آی. اس. آی. ازین پـول های سـرشار و بادآورده که عـمدتاً از امریکا و عـربسـتان سـعـودی سـرازیر میشـد، درعـرصه های تجـدید سـاختار ارتش و تجهـیـز آن با سـلاح و جنگ افـزار های مدرن پرداخـتند. اما توجه ویژه^ء رهـبر نظامی پاکسـتان بیشـتر به تکمیل سـریع برنامه^ء ایجاد سـالاح اتومی پاکسـتان و دسـترسی این کشـور به تکنالوژی زروی معـطوف بود، زیـرا پاکسـتان بیقـین از فعالیت های مشـابه کشـور رقـیبش هـندوسـتان بخوبی آگاهی داشـت. حقـیقـت اینسـت که پاکسـتان در طول موجودیتش بحیث یک کشـور جدید بعـد از سـا 1947 ع. در رقابتها و رویارویی های نظامی در برابر هـند، هـمیشـه ضعـیفـتر بوده و شـکسـتهای پی در پی آن در سـه بار جنگ با هـند که دو جنگ آن بر سـر کشـمیر صورت گرفـته اسـت و در جنگ سـومش پاکسـتان شـرقی (ایالت بنگال) را از دسـت داد و باعـث ایجاد کشـور مسـتقل بنام بنگلادیش گردید، باین صرافـت رسـید که نیل بهـدف در آوردن پاکسـتان بمثابه^ء کشـوری دارای قـدرت بزرک نظامی که توان مقابله با ارتش پـر قـدرت هـند را دارا بوده و نیز برای جهان اسـلام مودل شـده بتواند، زمانی تحقـق پذیر بود که خود واجد یک ارتش نیرومند مجهـز با سـلاح اتومی و انواع مختلف سـلاح پیشـرفـته و مدرن باشـد تا در جنگ احتمالی بعـدی با هـند و برنامه^ء "آزادی" کشـمیر شکسـتهای گذشـته اش را جبران کرده بتواند.اینک اکنون دولت پاکسـتان با ادامه^ء تعـقـیب انکشـاف برنامه^ء ذروی خود، آزمایش جدیدی را بنمایش گذاشـت ویکباردیگر باثبات رسـانید که برای نشـان دادن برتری خود در عـرصه^ء نطامی هـنوز هم به تلاش هایش ادامه میدهـد. چنانچه جـنرال پـرویـز مشـرف رئیس جمهور پاکسـتان در مراسـم دومین آزمایش ذروی بصراحت اعلام داشـت که پاکسـتان درین راسـتامصممانه به پیش خواهـد رفـت و هـیچ عاملی باعـث توقـف برنامه های نظامی پاکسـتان نخواهـد شـد.

اما اکنون فضای منطقه دسـتخوش تغـییرات عـدیده^ء گردیده که احتمال رویارویی های نظامی را اندک سـاخته اسـت. ناظران اوضاع درین منطقه باین عـقـیده میباشـندکه در روشـنی واقـعـیتهای بوجود آمده^ء جدید، ضرورت مقابله و رویارویی نظامی میان هـندوسـتان و پاکسـتان ولو زیـر هـر نام و بهانه^ء که باشـد، اکنون منتـفی گردیده اسـت . انکشـافات تازه در عـرصه^ء فـعالیت های دیپـلوماتیک بیانگر این امر میباشـد که هـردو جانب و بخصوص جانب پاکسـتان که بیشـتر در جهـت جنگ روانی عـلیه کشـور رقـیبش منهمک بوده اسـت؛ خواسـته یا ناخواسـته به دیالوگ سـیاسی تمایل نشـان داده و آمادگی خود به برگشـت به میـز مذاکره را از خود نشـان داده اند. ورود گـروه کریکت بازان هـند برای مسـابقه^ء دوسـتانه با بازیکنان کریکت پاکسـتان که با اسـتقـبال پـرشـور مردم پاکسـتان مواجه گرید، بخودی خود این حقـیقـت را باثبات میـرسـاند که مردم پاکسـتان نسـبت بهـر چیز دیگر خواسـتار روابط و مناسـبات دوسـتانه با کشـور های هـمسـایه و از جمله با هـندوسـتان میباشـند، و اینک این حلقه های معـین نظامی در پاکسـتان انـد که خواهان نظامیگری بوده و اهـداف جنگ طلبانه در منطقه را دنبال میکنند.□

بيدل؛ آينه حيرت

در سـال 1054 هـ.ق در سـاحل جنوبي رودخانه « گـنگ» در شـهـر عـظيم آباد پتنه « ميرزا عبدالخالق » صوفي سـالخورده قادري صاحب فـرزند پسـري شـد، ميرزا به عـشـق مراد معـنوي سـلسـله طريقـت خود يعـني «عـبدالقادر گيلاني» نام فـرزندش را « عبدالقادر» گذاشـت. دوسـت و هم مسـلك «ميرزا عبدالخالق»، « ميرزا ابوالقاسـم ترمذي» كه صاحب هـمتي والا در علوم رياضي و نجوم بود براي طفل نورسـيده آينده درخشـاني را پيشـگويي كرد و به ميمنت اين ميلاد خجسـته دو ماده تاريخ « فيض قدس» و « انتخاب» را كه به حروف ابجد معادل تاريخ ولادت كودك مي ‏شد، سـاخــت.

نسـبت ميرزا به قـبيله « ارلاس» ميرسـيد، قـبيله‏اي از مغـول با مرداني جـنگاور. اين كه كي، چرا و چگونه نياكانش به سـرزمين هـند مهاجرت كرده بودند، نامعـلوم و در پـرده‏اي از ابهام اسـت. « عـبدالقادر» هـنگامي كه هـنوز بيـش از چهار سـال و نيم نداشـت پـدرش را از دسـت داد و در سـايه سـرپرسـتي و تربيت عـمويش « ميرزا قـلندر» قـرار گرفـت، به مكتب رفـت و در زماني كوتاه قـرائت قـرآن كريم را ختم كرد، بعـد از مدتي كوتاه مادرش نيز درگذشـت و او در سـراي مصيبت تنها ماند. « عـبدالقادر» پس از مدتي به توصيه « ميرزا قـلندر» ـ كه خود از صوفـيان باصفا بود ـ مكتب و مدرســه را رها كرد و مسـتقـيماً تحـت آموزش معـنوي وي قـرار گرفـت، ميرزا قـلندر معـتقـد بود كه اگر علم و دانش وسـيله كشـف حجاب براي رسـيدن به حق نباشـد خود تبديل به بزرگترين حجابها در راه حق میگردد و جز ضلالت و گمراهي نتيجه‏اي نخواهـد داشـت. «عـبدالقادر» در كنار وي با مباني تصوف آشـنايي لازم را پـيدا كرد و هـمچنين در اين راه از امداد و دسـتگيـري « مولينا كمال» دوسـت و مراد معـنوي پدر بهـره‏ها برد. از هـمان روزها عـبدالقادر به شـوق حق، ترانه عـشـق ميسرود و چون بر حفظ و اخفاي راز عـشـقـش به حق مصر بود « رمزي» تخلص ميكرد تا اين كه بنابر قـول يكي از شـاگردانش هـنگام مطالعه گـلسـتان سـعـدي از مصراع « بيدل از بينشان چه گويد باز» به وجـد آمد و تخلص خود را از « رمزي» به « بيدل» تغـيير داد. بيدل در محضر شـاهان اقـليم فـقـر: « شـاه ملوك» « شـاه يكه آزاد» و « شـاه فاضل» روح عطشـانش را از حقايق وجود سـيراب ميكرد و از مطالعه و تتبع در منابع عـرفان اسـلامي و شـعـر غـني فارسي توشـه‏ها برميگرفـت. وي در كتاب « چهار عنصر» از كرامات شـگـفـت انگيزي كه خود بزرگان فـقـر و عـزلت مشـاهـده كرده بود سـخن ميگويد. « بيدل» هـنگامي كه سـيزده سـال بيشـتر نداشـت به مدت سـه ماه با سـپاه « شـجاع» يكي از فـرزندان شـاه جهان در ترهـت (سـرزميني در شـمال پتنه) به سـر برد و از نزديك شـاهـد درگيري‏هاي خونيـن فـرزندان شـاه جهان بود، پس از آن كه نزاعهاي خونين داخلي فـروكش كرد و اورنگ زيب فـرزند ديگر « شـاه جهان» صاحب قـدرت اول سـياسي در هـند شـد، بيدل هـمراه با ماماي خوش ذوق و مطلعـش « ميرزا ظريف» در سـال 1017 به شـهـر « كتك» مركز اوريسـه رفـت. ديدار شـگـفـت « شـاه قاسـم هـواللهي» و بيدل در اين سـال از مهـمترين وقايع زندگي‏اش به شـمار ميرود. بيدل سـه سـال در اوريسـه از فـيوضات معـنوي شـاه قاســم بهــره بــرد.

بيدل چهـره‏اي خوشـآيند و جثـه‏اي نيرومند داشـت، فن كشـتي را نيك ميدانسـت و ورزشـهاي طاقـت فـرسـا از معـموليترين فعاليتهاي جسـمي او بود. در سـال 1075 هـ.ق به دهـلي رفـت، هـنگام اقامت در دهـلي دايم الصوم بود و آن چنان كه خود در چهار عـنصر نقـل كرده اسـت. به سـبب تـزكيه درون و تحمل انواع رياضت‏ها و مواظبت بر عـبادات درهاي اشـراق بر جان و دلـش گشـوده شـده بود و مشـاهـدات روحاني به وي دسـت ميداد، در سـال 1076 با « شـاه كابلي» كه از مجذوبيـن حق بود آشـنا شــد، ديدار با شـاه كابلي تأثيـري عـميق بر او گـذاشـت. و در هـمين سـال در فـراق اوليـن مربي معـنوي ‏اش ميرزا قـلندر به ماتم نشـسـت، وي در سـال 1078 هـ.ق سـرايـش مـثـنوي « محيط اعظم» را به پايان رسـاند، ايـن مثـنوي درياي عـظيمي اسـت لبريـز از تأملات و حقـايق عـرفاني.

دو سـال بعـد مثـنوي « طلسـم حيرت» را سـرود و به نواب عاقـل خان راضي كه از حاميان او بود هـديه كرد. تلاش معاش او را به خدمت در سـپاه شـهـزاده « اعظم شـاه» پسـر اورنگ زيب بازگرداند. اما پس از مدت كوتاهي، چون او از تقاضاي مديحه كردند، از خدمت سـپاهي استعـفا كرد. بيـدل در سـال 1096 هـ.ق به دهـلي رفـت و با حمايت و كمك نواب شـكرا... خان داماد عاقـل خان راضي مقـدمات يك زندگي توأم با آرامـش و عـزلت را در دهـلي فـراهم كرد، زندگي شـاعـر بزرگ در اين سـالها به تأمل و تفكر و سـرايـش شـعـر گذشـت و منـزل او ميعادگاه عاشـقان و شـاعـران و اهـل فـكـر و ذكــر بود، در هـمين سـالها بود كه بيدل به تكميل مثـنوي « عـرفان» پـرداخـت و اين مثنوي عـظيم عـرفاني را در سـال 1124 هـ .ق به پايان رسـاند، با وجود تشـنج و درگـيري‏هاي سـياسي در بين سـران سـياسي هـند و شـورش‏هاي منطقه‏اي و آشـفـتگي اوضاع، عارف شـاعـر تا آخرين روز زندگي خود از تفكرات ناب عـرفاني و آفـرينش‏هاي خلاقه هـنري باز نماند. بيدل آخرين آينه تابان شـعـر عارفانه فارسي بود كه نور وجودش در تاريخ چهارم صفـر 1133 هـ.ق به خاموشي گـرايـيــد.

از بيدل غـير از ديوان غـزليات آثار ارزشـمند ديگري در دسـت اســت كه مهمترين آنها عـبارتند از:

1 ـ مثـنوي عـرفان

2 ـ مثنوي محيط اعـظم

3 ـ مثنوي طور معـرفـت

4 ـ مثنوي طلسـم حـيـرت

5 ـ رباعـيات

6 ـ چهار عـنصر ( زندگينامه خود نوشـت شـاعـر)

7 ـ رقعات

8 ـ نكات

و...

زبان بيدل براي كسـاني كه براي اولين بار با شـعـر وي آشـنايي به هم ميزنند اگر شـگـفـت انگيز جلوه نكند تا حد زيادي گنگ و نامفهـوم مينمايد، اين امر مبتني بر چند عـلت اســت:

الف: شـعـر بيدل ميراث دار حوزه وسـيعي از ادب و فـرهـنگ فارسي اسـت كه بيش از هـزار سـال پـشـتوانه و قـدمت دارد. ادب و فـرهـنگي كه در هـر دوره با تلاش شـاعـران و نويسـندگان آن دوره، نسـبت به دوره پيشـين فـني تر و عـميقـتر و متنوعـتر شـده اسـت و تا به دسـت بيدل و هـمگنانش برسـد تا حد بسـيار زيادي چه در عـرصه زبان و شـعـر و ادب و چه در حوزه انديشـه و عـرفان و تفكـر گرانبار شـده اســت. از طرفي چون در حوزه شـعــر سـنتي هـمواره اندوخته پيشـينيان هـمچون گوهـري گرانبها مد نظر آيندگان بود و خلاقـيت و آفـرينش در بسـتر ســنت اتفاق مي ‏افـتد و نوآوري شـكسـتن سـنت‏ها نبود بلكه آراسـتن و افـزودن به سـنت‏ها بود ( در عـين توجه به اصول سـنتي)، در شـعـر بيدل بار ادبي و معـنايي كلمات و دايره تداعي معاني موتيوها به سـرحد كمال خود رسـيده اسـت و هـمچنين موارد جديدي نيز به آن افـزوده شـده و زبان نيز در عـين ايجاز و اجمال اسـت. به گونه‏اي كه خواننده شـعــر او براي آن كه فهم درسـتي از شـعـر وي داشـته باشــد لازم اسـت به اندازه كافي از سـنت شـعـر فارسي مطلع و به اصول اسـاسي عـرفاني اسـلامي آگاه باشــد.

ب: بيدل شـاعـري اسـت با تخـيل خلاق، كشـف روابط باريك در بيـن موضوعات گوناگون و طرح مسـائل پيچـيده عـرفاني به شـاعـرانه ‏ترين زبان، و هـمچنين نوآوري شـاعـر در مسـائل زباني و سـبكي، دقـتي ويـژه و ذهـني ورزيده را از مخاطب براي فهم دقـيق و درك لـذت از شـعـر وي طلب ميكند.

ج: شـعـر بيدل هـمچون جنگلي بزرگ و ناشـناخته اسـت كه در اولين قـدم به بيننده آن حـس حيرت و شـگـفـتي دسـت ميدهـد و چون پا به داخل آن مي‏گذارد دچار غـربت و اندوه و تـرس ميشود و در واقع مدتي طول ميكشد تا با شـاخ و برگ و انواع درختان و پرندگان و راههايي كه در آن اسـت آشــنا شـود اما چون مختصر انس و الفـتي با آن پيدا ميكند، به شـور و اشـتياق در صدد كشـف ناشـناخته‏هايش برمي‏آيد، با شـعـر بيدل بايد انس پيـدا كـرد تا...

بيدل شـاعـري با حكمـت و تفـكر قـدسي اسـت، وي از تبار شـاعـران عارفي چون حكيم سـنايي، عطار نيشـابوري، مولانا و حافظ و ... اسـت، شـاعـراني كه شـعـرشـان گـرانبار از انديشـه و معـناســت در افق اين بزرگان، شـعـر زبان راز و نياز اسـت و شـاعـري شـأني خاص و ويژه دارد، هـمه آنان به زبان شـعـر نيك آشـنايند و در اين زبان سـرآمد روزگاران به شـمار ميروند و هـمچنين در عـرصه معـني و حكمت الهي نهـنگاني يگانه‏اند، در دسـتكار اينان صورت و معـناي شـعـر چنان درهم سـرشـته ميشود كه تشـخيص يكي از ديگري سـخـت و ناممكن به نظر ميرسـد به گونه‏اي كه ميتوان گفـت انديشـه آنان عـين شـعـر و شـعـرشـان عـين انديشـه آنان ميگردد، غـزليات شـمسي مولانا و غـزليات بيدل و حافظ آيا سـخني غـير از شـعـر ناب اسـت و باز هم آيا آثار هـمه اينان، غـير از بيت الغـزل معـرفـت و عـرفان اسـت؟  بي‏هـيچ اغـراقي فهم تبيين و توضيح انديشـه‏هاي ژرف و باريك بينانه عـرفاني بيدل به زبان تفـصيل عـمر گروهي از زبده ‏ترين آگاهان را به سـر خواهــد آورد و اين نيسـت مگر جوشـش فـيض ازلي از جان و دل و زبان ايـن شـاعـر بزرگ و شـاعـران عارف ديگري كه حاصل عـمر كوتاه و اندكشـان، جهاني راز و معـناسـت، ... بيدل غـير از غـزلياتـش كه هـر يك آينه‏اي مجـسـم از شـعـر نابند، در مثنوي‏هاي « محيط اعـظم»، « عـرفان»، « طلسـم حـيرت» و « طور معـرفـت» به تبيـيـن انديشـه‏هاي عـرفاني خود پـرداخـته اســت در ميان اين مثنوي‏ها دو مثنوي « محيط اعظم» و « عـرفان» از قـدر و شـأن ويژه‏اي برخوردارند، مثنوي محيط اعظم را شـاعـر در روزگار جواني خود سـروده اسـت بررسي سـبك شـناختي و معـنا شـناختي اين اثر نشـان ميدهـد كه شـاعــر بزرگ در عهـد شـباب نه تنها به زباني نوآئين و غـني از ظرفـيتهاي بياني شـاعـرانه دسـت يافـته، بلكه شـاعـري صاحب انديشـه با تفـكري متعالي اسـت. مثنوي « عـرفان» كه به مرور در طي سي سـال از عـمر شــاعــر سـروده شـده اسـت در برگيرنده يك دوره كامل از جهان شـناسي، انسـان شـناسي و خـداشـناسي عـرفاني بيدل اسـت، اين مثنوي از آثار ارجـمند شـعــر عرفاني زبان فارس اسـت كه در آن نور حكمت الهي با زبان شـيفـته شـاعـرانه يكی شـده اسـت و بي‏هـيچ تعـصبي ميتوان آن را به لحاظ عـمق و ژرفاي انديشـه و زبان پرداخته و نوآئيـنـش هم وزن و هـمسـنگ آثاري چون مثنوي معـنوي و حديقـه الحـقـيـقه سـنايي به حسـاب آورد.

در يك نگاه گـذرا به مثنوي عـرفان و محيط اعظم ميتوان به مشـابهـت و مقارنت بسـيار آرا و افكار بيدل با انديشـه‏هاي ابن عـربي (عارف مغـرب) پي برد، با ايـن هـمه و به يـقـين بيدل خود صاحب تفكري خاص اسـت كه مشي فـكري او را از بزرگان ديگري هـمچون ابن عـربي جدا ميكند توضيح دقـيق اين نكـته مسـتـلزم صرف وقـت و دقـت نظر در آرا و افكار ابن عـربي و بيدل اســت.

انديشـه بيدل، انديشـه وحدت و يكانگي اسـت، در منظر او عالم عالم جلوه حق اسـت و انسـان آينه‏اي كه حيران به تماشـا چشـم گشـوده اسـت، به تماشـاي تجلي حق در عالم وجود، بيدل حق را تنها حقـيقـت هـستي ميداند، در نگاه خود نيز هـمه موجودات قائم به حق ميباشـند و بدون فـيض وجوديي كه حق به آنها ميبخشـد محكوم به فـنا و نيسـتي‏اند و هـمه موجودات و اشــياء را هـمچون خيال و وهم تصور ميكند كه تنها صورتي از وجود دارند و حقـيقـت آنها حضرت حق ميباشـند كه از چـشـم غـافلان هـميشـه اين نكته پـوشـيده ميماند.

در نگاه شـاعـر ذره تا خورشـيد چشـم به سـوي حق دارند و تمام هـسـتي، پـرشـكوه و پاك به عـشـقي ازلي در جسـتجوي حق اسـت:

ذره تا خورشـيد امكان، جمله، حيـرت زاده‏انـد

جز به ديـدار تو چشـم هـيچ كس نگـشـاده‏انـد

نمونه اثر

مپـسـند كه در آتـش خاموش خود افـتـم

كو جهـد كه چون بوي گل از هـوش خود افـتـم؟

يعـني دو سـه گام، آن سـوي آغـوش خود افـتـم

در سـوختنم شـمع صفـت عـرض نيازيسـت

مپسـند كه در آتش خاموش خود افـتـم

در خاك ره افـتاده‏ام اما چه خيال اسـت

كـز ياد شـب وعـده فـراموش خود افـتـم

بهـر دگـران چـند كـنم وعـظ طرازي

اي كاش شـوم حرفي و در گـوش خود افـتـم

كو لغـزش پايي كه به ناموس وفايـت

بار دو جهان گـيرم و بر دوش خود افـتـم

عـمريسـت كه دريا به كنار اسـت حبابم

آن به كه در انديشـه آغـوش خود افـتـم

شـور طلبم مانع حـقـيقـت وصال اسـت

خمخانه رازم اگـر از جوش خود افـتـم

اي بخـت سـيه روز چـرا سـايه نـكـردي؟!

تا در قـدم سـرو قـباپوش خود افـتـم

بيدل هـمه تن بار خودم چون نـفس صبح

بر دوش كه افـتم اگر از دوش خود افـتـم؟!

(( غرنی توفان ))او انتخابات

عبدالولي منګل

د القاعدې د شبکې د مشرانو د نيولو لپاره  هڅې ګړندۍ شوې دي.په زرګونه امريکايي او پاکستاني سر تيري د پاکستان  او افغانستان په سرحدي سيمه وزيرستان کې په درنو عملياتو لګيا دي. دغو عملياتو ته د ((د غرنی توفان  ((نوم ورکړ شوی دي. ويل کيږي چې دا به د القاعدې او طالبانو د راپرځيدو وروسته لومړني زورور عمليات وي.

امريکايي پوځونه اوس د افغانستان او پاکستان په پوله کې راټوليږي چې د طالبانو او القاعدې ويرونکې شبکې ته وروستی غوڅ ګوزار ورکړي.

پنتاګون خبر ورکړی دی چې په دې برخليک ټاکونکې جګړه کې به په افغانستان د ننه په زرګونه امريکايي پوځيان او په عراق کې د امريکا د ځواکونو د مخصوصو عملياتو ټولګي هم برخه اخلي. د يادونې وړ ده چې دا هغه ټولګي دي چې صدام حسين يې نيولی و. وايي چې دا جګړه ايز عمليات به په ځانګړي ډول د افغانستان او پاکستان په سرحدي سيمو کې تر سره کيږي، او د يادولو وړ ده چې  اسلام اباد هم د امريکايي  نظامي قوتونو سره په دې عملياتو کې ننګه کوي.که څه هم  پاکستان په علني توګه د امريکايي پوځونو عمليات د دوی په خاوره کې رداو نه مني ، خو پرويز مشرف د پردې شاته د جورج بوش سره هر ډول مرستې ته چمتووالی ښودلی دی.

داسې ښکاري چې پنتاګون غواړي په عراق کې ورته دفاعي ستراتيژي په افغانستان او په تېره بيا په دې سيمه کې  پلې او عملي کړي.له بلې خوا واشنګټن خپل ديپلوماتيک چينلونه هم ګړندي او فعال کړي دي.په سيمه کې يې له ايران او نورو هېوادونو نه غوښتي دي  چې د جګړې پر مهال د طالبانو او القاعدې پر مخ ورونه او دروازې وتړي او د امريکايانو سره پوره مرسته وکړي.

په دې ډول واشنګټن غواړي ، او ددې جګړې موخه او مقصد هم دادی ، چې طالبان او د القاعدې پاتې شوني د تل لپاره له پښو وغورځوي او بيا ددې توان پيدا نه کړي چې په پښو ودريږي.

راتلونکي انتخابات  

 سياستوالان او د امريکا د پېښو څارونکي په دې باور دي ، چې دا به  د سياست په ډګر کې د بوش لپاره تر ټولو سخته ازموينه وي، چې کيدای شي د  راتلونکو جمهوري رياست په انتخاباتو کې دده د برياليتوب يا ماتې سبب شي.په امريکا کې انتخاباتي کمپاين له سختو ډغرو سره پرمخ ځي، جان کېري چې د ديموکرات ګوند له خوا دا کمپاين پرمخ بيايي ، د امريکا په تاريخ کې لومړنی سياسي شخصيت دی ، چې مخکې له له ټاکلي وخت نه ددغه ګوند تر ټولو پياوړی کانديد راوتلی دی.

بوش هم په خپل وار سره خپل تبليغاتي کمپاين پيل کړی دی.که څه هم تر اوسه پورې ګرانه ده چې سړی ووايي، چې څوک به د روان کال د نومبر د مياشتې ټاکنې وګټي، خو هومره برېښي چې دجورج ډبليو بوش کمپاين ډېر بې خونده دی.نوموړي د کمپاين  په لومړۍ ورځ د ځينو خلکو د نېوکو سره مخ شو. د امريکا د تلويزيوني چينلونو پر پردو د بوش هغه عکسونه او فلمونه خپره کول چې د ١١ لسم سپتمبر غمجنې او وېروونکې پېښې پکې راښکاره کېدلې ، د خلکو غوسې را پارولې دي ، امريکايان په دې باور دي چې د بوش انتخاباتي ټيم دا ډول فلمونه د بوش د بيا ټاکل کيدو په ګټه خپاره کوي، او دا ورته مهمه او اړينه نه ده چې ددغو فلمونوپه ليدو سره ددغې پېښې د قربانيانو په کورنيو څه تيريږي.

داسې ښکاري چې بوش د خپل انتخاباتي کمپاين لپاره ډېر څه نه لري. د تروريزم سره په جګړه کې تر اوسه پورې د اطمنان وړ لاس ته راوړنې نه دي لاس ته راغلې.پداسې حال کې چې پدې جګړه کې تر اوسه پورې په سلګونه امريکايي پوځيان له منځه تللي ، او په ملياردونه ډالر په مصرف رسيدلي دي ، ولې د امريکا تر لوی او ويروونکی دښمن اسامه بت لادن او د طالبانو مشر ملا عمر تر اوسه پورې ژوندی ګرځي او د قانون پنجو ته لا نه دي سپارل شوي، او همدا راز د په عراق کې او په افغانستان کې د طالبانو پاتې شونو سره جګړه لا دوام لري چې ورسره مرګ او ژوبله هم ملګرې ده.د بوش تر کوماندې لاندې په عراق باندې د امريکايي پوځونو ورختل ، په امريکاکې د ننه او بهر زيات شکونه او پوښتنې رامنځ ته کړې دي. ټولو ته جوته ده چې د صدام حسين د رژيم راپرځولو لپاره د بوش دا ادعا چې ګنه عراق ټول وژونکې وسلې لري، نه ده سپينه شوې او تر اوسه پورې دا وسلې نه دي موندل شوې.

د امريکا او د نړۍ عادي وګړي چې تل د جنګ او جګړې ، قتل و قتال سخت مخالف دي، د بوش پر ادارې يې خپل اعتماد او باور له لاسه ورکړی.

په عين حال کې د مشرف لپاره هم دا يو سخت وخت دی. په پاکستان کې مذهبي ګړۍ چې څو ځله يې دده دوژلوهڅې کړې ، نه غواړي چې امريکايان د پاکستان خاوره د القاعده او طالبانو سره  د  ډغرو لپاره استعمال او وکاروي.

کټونکي  به څوک وي ؟    د بوش د انتخاباتي کمپاين ټيم ، مجرب او پياوړي مشاورين د راتلونکو ټاکنو د ګټلو لپاره نوي نظامي تکتيکونه لټوي.ددې لپاره اوس هغوی په ((طلايي مرغه)) بن لادن پسې ګرځي. په رښتيا هم بن لادن د بوش د بيا ټاکل کېدو لپاره يو ((طلايي مرغه ))يا خو طلايي چانس دی.ځکه که چېرې د امريکا پوځونه په دې بريالي شي چې بن لادن او ملا عمر ونيسي، نو کيدای شي چې د بوش د بيا ټاکنې لپاره ځينې هيلې او اميدونه له ځانه سره ولري.ځکه دا به له يوې خوا د اکثريت په وطن مينو امريکايانو لپاره ښه زېری وي، او له بلې خوا به دا ستره پېښه د امريکايي ټولنې پراخه پاملرنه د کېري څخه بل خوا کړي.

خو که چيرې دا ځل اسامه بن لادين د امريکا له پنجو ووځي ،  چې په غالب ګمان په همدې سيمه کې دی ، د جورج بوش په انتخابي کمپاين به ناوړه اغېز وکړي  او د بوش لپار به د انتخاتو بيا ګټل خواره پېچلي وي.

په زهرو ککړ د مستۍ بوټی

پوهاند گلداد

په ټوله نړۍ کې دغه نيشه اي بوټی په پيړيو پيړيو دمخه پيژندل شوی او د استعمال وړ ګرځيدلی دی.

 په غلودانو پسې خښ تمباکو د نړۍ په هر ګوت کې زرونه کاله د مخه د انسانانو پام ځانته اړولي دی. په ګوټ ګوت کې تمباکو په بيلا بيلو ډولونو د نيشې لپاره کاره ول شويدی.

په وروستۍ پيړۍ کې تمباکو په چلم کې د څکولو په ډول، په پايپ کې څکول، سګرټو په ډول څکول او نصوارو په ډول ( تمباکو وړوی بيا هغه د ايرو سره ګډوي او په اوبو يې خشته وي) په خوله کې دنيشې لپاره اچول  او استعماليږي.

 همدا ډول  د بنګو بوټې  د نيشه اي  موادو په ډله کې دپيړيو دمخه پيژندل شويدي . دبنګودبوټي پاڼې وچوي او هغه بيا په چلم کې څکوي. دبنګو د بوټو دپاڼو څخه په نري رخت باندې د سوله ولو په طريقه او يا ځينو نورو طريقو د هغو دميداکيدلو له لاري د پاڼو پوډري ډوله ګرد وباسې، هغه ټولوي په اوبو يې خيشته وي بيا يې د اور په سکروټو لږ غوندې پخوي، وروسته هغه بيا په چلم او په سکروټو کې څکوي او دنيشي څخه يې خوند اخلي.

تمباکو، بنګ او چرس ټوله نړۍ پيژني او هر چيرې رواج لري خو يو ډول بله ونه ده  چې دهغې پاڼې په خوله کې  ژوول کيږي او هغه  د پاڼ په نوم سره يادوي، دغه پاڼه په هندوستان او د هغې په شاه او خوا هيوادونو کې کارول کيږي خو لا تر اوسه يې نړيواله بڼه نه ده خپله کړي.

کوکائين او ځيني نور نيشه اي توکي شته  چې په مختلوفو هيوادونو کې توليديږي او بيا دنړۍ هر ګوټ  ته دمخدره موادو د سوداګرو په لارښونو د قاچاقيانو له خواه رسول کيږي.

پر دغه پورته يادشويو نيشه اي بوټو برسيره  بل مهم بوټی خاش خاش يا کوکنار دی. لکه چې ټولو ته جوته ده  تمباکو ، بنګ، چرس،پاڼ، کوکائين ، اپيم او هروئين نور او نور نيشه ای توکې د نړۍ په مختلفو هيوادونو کې تولديږي. د مثال په توګه  د شلمې پيړۍ په 70 ايمو کلونو کې 700000 هکتاره پټې په نړۍ کې  دنيشه اي موادو په  توليدونکو بوټوکرل شوي وو.خو دلته  زما بحث يوازې په افغانستان کې د کوکنارودکرلو اود هغو د محصولاتو د مخنيوي په هکله دی. دغه بوټی چې محصولات يې ډير قوي نيشه اي اثرات لري او انسان ډير زر پرې اخته (عادت )کيږي د تمباکو، بنګو غوندې ډير پخواني پيژندل شوي بوټي دي. د خاش خاشو د غوټو څخه سپينې شيدې رنګ سريښناکه ماده هغه وخت راوزي، کله  چې د هغې غوټۍ په تيره چړکۍ غوڅې کړل شي.

دغه شيدې ډوله سرښناکه مايع وروسته د څه وخته  څخه کلکه کيږي او روڼ نصواري رنګ نيسي وروسته توروالی پيداکوي. دغه سرښناکه  مواد چې لږ وچوالی وکړي بيا يې په وړوکې رمبي را ټولوي.

د کوکنارو  غوټی او اپيم په افغانستان کې ﻻ پخوا څخه د علاج لپاره استعماليدل او همدا اوس هم کله چې په ژمي کې څوک ساړه ووهي نو د کوکناروغوټی د شپې له خوا په اوبو کې ورته ايشوي لږ ګوړه يا بوره ورسره ګډوی بيا يې ناروغ ته د چايو په ډول ګرم ګرم ورغړپ کوی. پردې برسيره ځينې وخت ناروغانو ته د شپې له خواه لږ غوندې اپيم ( دمۍ يا خوارو ددانی غوندې ، دغه په دې اړه لري چې کوچنی ماشوم يا لوي سړی ناروغ  دې) دشېدو سره ورکوي. په ناروغ باندې چې نيشه اي حالت راشې ، طبيعي ده چې دردونه نه حس کوي او آرام خوب کوي ، بيا په خپله ناروغ او د کورنۍ غړي فکر کوي چې دا ښه پرې ولګيدله .د اپيمو څخه په نوره نړۍ کې هم د دردونو په وخت کې ددوا او تسکين کار اخيستل کيدلو او اوس هم په ځينو دواګانو کې د طبې معيارونو سره سم په ترکيبي ډول کارول کيږي.

لکه چې د مخه اشاره وشوه اپيم او دهغې تصفيه شوي مواد هروئين  د سختو نيشه ای توکو له جملې څخه دی چې ډير زر انسان په اخته کيږي خو د اپيمو او هروئينو سوداګرو د تاريخ په اوږدو کې تل د خپلوګټو لپاره  ددغو توکو سودا جاري ساتلې ده. دتاريخ په اوږدو کې د اپيمو ددې سخت نيشه ای  توکې څخه ځينې وختونه د سياسي غرضونو د لاس ته راوړلو او دنورو هيوادونو د لاندې کولو لپاره چې په تاريخ کې په ځليدونکو ټکو ښکل شويده او هرچاه ته ښکاره ده.

با يد ووايو چې په افغانستان کې تمباکو، بنګ او کوکنارو  دپيړيو راهيسې کرل کيدل خو هيڅکله هم افغانستان په پخوا زمانوکې دغه نيشه ای توکې په پراخه پيمانه  بهر ته صادرکړي نه دي. د هيواد د ننه د تمباکو استعمال په چلم کې او د نصوارو  په ډول  د پخوا زمانو څخه  په پراخه پيمانه رواج درلود. بنګو او چرسو دويم ځای نيولي وو.  خو ويلای شم چې په بنګو او په چرسو هم ډير لږ  وګړي اخته وو. خو اپيم يوازي د هيواد په شمالي ځينو ولايتونو کې ډيرو لږو خلکو د نيشې لپاره کارول او په نور افغانستان کې د يادولو وړنه دي. د افغانستان په ځينو شمالي سيمو کې يو شمير محدود خلک له دې کبله د اپيمو په نيشو اخته کيدل هغلته زياتره  دقالينو لاسي صنعت پراخه رواج درلودلو او دغه  لاس ښکلی صنعت د هيواد د ښځو په لاس کې وو، نو کله به چې ښځي د کار کولو په وخت د خپلو وړو ماشومانو څخه په تکليف کيدلې او کارته به نه وزګاريدلې  بيا په آرامه خپلې قالينې اوبدلې ، خو کله کله به دغې کار پر لاپسې او متواتر صورت ونيولو چې د هغې په نتيجه  به ځينې ماشومانو په اپيمو عادت شول چې بيا به يې دغه زيان تر عمره ګللو.□

مسـأله ملی و مسـأله زبان در افغانسـتان کنونی مورد بحـث جدی اسـت و به يکی از محورهای عـمده گـفتمان و مبارزه ميان گروه های سـياسی در کشـور مبـدل شـده اسـت. برخورد به اين مسـأله ازچنان  جديت در لويـه جرگه قانون اسـاسی ( ژانويه 2004) بـرخوردار بود که جو آن بـر سـراسـر بحث ها، مـذاکرات، مطالبات و برخوردهای فکـری ميان شـخصيت هـا و گروه های قومی و ملی سـايه افگـنـده بود. اين مسـأله در مطبوعات کشـور و رسـانه های گـروهی جهانی نيـز بازتاب گسـترده يافـت.

از اين رو ماهـنامه "نی" در تفاهم با نویسـنده^ء مضمون، در رابطه به مسـأله ملی و زبان، بخـش دوم و سـوم مقاله "انديشـه های در باره چشـم انداز سـياسی افغانسـتان" که در شـماره هـای 278 و 279  نشـريه " کار" ( آوريـل 2002 ) وسـایت( ( www.fadai.org منتـشـر گـرديده اســت،در تفاهم با نویسـندهء مضمون و با اندک تعـدیلات و تکمیلات از طرف نویسـنده تجديـد چاپ می کـنـــد.

2

انديشه های در باره مساله ملی

برمک خراسانی

بدون ترديد مسأله ملی يکی از مهم تريـن معضلات ديـر پای ميهـن ما را تشـکيل می دهـد که بر امر سـاختار قـدرت و موضوع سـياسـت در کشـور ما سـايه افگنده اسـت. بنابرين تلاش به منظور تامين اگاهی نسـبت به جوانب گوناگون مسأله ملی و سـعی در يافـتن پاسـخ درسـت و مقـتضی به آن به يک امر مبرم و حياتی تبديل شـده اسـت. در واقعـيت امر حل مسأله ملی جزلاينفک کل مسأله کشـور اسـت، بنابرين تدوين سـياسـت روشـن در رابطه به مسأله ملی و تحقق آن در عمل در چارچوب يک سـيسـتم فکـری منسـجم اهـميت فوق العاده کسـب می نمايد. برخوردها و گرايش های افراطی به مسأله ملی چه ناسـيوناليسـتی و چه شـووينسـتی نه تنها ره  به جای نمی برد، بلکه حل اين مشکل را دشـوارتر می سـازد. برعکـس، برخورد واقع بينانه و دموکراتيک به مسأله ملی ميدان افـراطی گری را محدود می سـازد. ^{( 1)}  

مسأله ملی درافغانسـتان موضوعی نیسـت که اخیـراً مطرح گردیده باشـد. این مسـأله درکشـورکثیرالمله ما با خصلت دادخوهانه در ميانه دهـه شـصت قـرن گـذشـته بوسـيله جنبش چـپ پيـش کشــيده شـده اسـت. مسـأله ملی در افغانسـتان هـمیشـه در محراق و درصدر مسـایـل مورد بحث قـرار داشـته اســت، ولی غالباً بر روی آن ازسـوی قـدرتهای حاکمه سـرپـوش گذاشـته میشـد و جانبداران برانداخـتن برتری جوئی قـومی ـ ملی به سـکوت واداشـته میشـدند ویا سـرکوب میگـردیدند. ولی از سـالهای ١٩٨٠ به بعـد برخورد به این مسـأله خصلت آشکار بخود گرفـت و سـطح خود آگاهی ملی مردم به مدارج بالائی اعـتلا یافـت. اکنون وضع بگونه ایسـت که حل بسـیاری از مسـایل دیگـر به ایـن مســأله وابسـته گردیده اسـت و نمیتوان مانند گذشـته ها آن را نادیـده انگاشــت و یا بسـادگی از کنارش گـذشــت.

افغانسـتان کشـوری مرکب از هـمبودی های قـومی ـ فـرهـنگی مختلف اسـت که در آن مليت ها و قـوم های گوناگون اعم از پشـتون، تاجيک، هـزاره، ازبک، ترکمن، نورسـتانی،  بلوچ و غـیره زندگی می کنند؛ افـزون بر اين، اقـليت قـومی ـ مذهـبی هـندو در بخش های از کشـور پـراگـنــده انــد.

مليت ها و اقـوام سـرزمين ما از يکسـو در نتيجه آميزش با هـم بويـژه در عـرصه قـومی و فـرهـنگی طی سـده ها مشـترکاتی را ايجا نمودند و از سـوی ديگـر در عـيـن حال دارای ويـژگی های ملی ـ فـرهـنگی منحصر به خود نيز می باشــند. اما دريغـا که تـنوع قـومی افغانسـتان چـندان مورد مطالعه عـلمی قـرار نگـرفـته و اسـاسـاً در افغانسـتان به امر پـژوهـش های عـلمی قـوم شـناسـانه توجه نشـده اســت. ^{( 2)}

آمار و ارقام قابل اعـتبار در مورد نفـوس واقـعی افغانسـتان و ترکيب ملی مردم آن در دسـت نيسـت، چونکه هـيچ گاه سـرشـماری نفـوس در افغانسـتان به معـنای واقعی کلمه از جانب حکومت های افغانسـتان، بنابر دلايل سـياسی و يا موانع ناشی از بحـران های ســياسی و نظامی صورت نگرفـته و نتايج آن رسـماً ابلاغ نشــده اســت. اما از سـوی ديگـر افـراد و گروههای معـيـيـن بـرغم نبود نتايج سـرشــماری نفـوس، ارقام نهايت مختلف و متضادی را در زمينه ترکيب ملی نفـوس افغانسـتان ارايه داده اند که عـمدتاً متاثر از تمايلات فـرهـنگی ـ ملی ارايه کنندگان آن می باشــد. اين گروه ها با ارايه^ء آمار من درآوردی در مور ترکيب ملی کشـور در پی آنند که جمعـيت قـومی خويش را بيشـتر از آن چه که اسـت، به نمايش بگـذارند و اين فـرضيه را ثابت کنند که " اکثريت قـومی" اند و "مشروعيت" حکومت خود را توجيئه کنند. اگـر ارقام ادعا شـده در مورد فـیصدی مليت ها و اقـوام افغانسـتان را که به وسـيله جانب داران آن ها ارايه گـرديده اســت مبنا قـرار دهـيم، آنگاه مجموعه درصد مليت ها و اقـوام کشـور به حــدود " دوصد درصد " می رســد. روشـن اسـت که آمار و ارقام ارايه شــده در مورد تعـداد جمعـيت و ترکيب ملی افغانسـتان در نبود سـرشـماری نفـوس هـيچ پايه علمی و واقـعی ندارد و نتيجـتاً قابل اعـتبار نيســـت.

در مورد سـرشـماری نفـوس در ضميمه سـوم موافـقـتنامه^ء بن (المان) چنين آمده اســت:

" 3 – از سـازمان ملل متحد تقـاضا می شـود که به زودتـرين فـرصت ممکن، . . . زمينه نفـوس شـماری را در افغانسـتان مهـيا ســازد." ⁽³⁾⁰

مضمون ماده فـوق به روشـنايی دلالت به نبود ارقام قابل اعـتبار در زمينه تعـداد نفـوس و نتيجتاً ترکيب ملی مردم افغانسـتان می کند. تعهـد سـازمان ملل را در زمينه سـرشـماری نفـوس کشـور به فال نيک بايد گرفـت که از يکسـو به ارقام و آمار من درآوردی و واهی در زمينه ترکيب ملی پايان می دهـد و از سـوی ديگر برای نخسـتين بار اسـاس مطمئن را در امر برنامه ريـزی انکشـاف اقـتصادی ـ اجتماعی کشـور بنياد می گــذارد.

اما کار برد دو واژه " اقـليت " و " اکثريت " در مورد مليت های افغانسـتان قابل تامل و بحث اسـت، زيـرا بايد قـبل از هـمه برای واژه های فـوق تعـريف قايل شـد. (مثلاً منظور از اکثريت در يک پارلمان بر اسـاس تعـريف جا افـتاده، نصف به علاوه يک می باشـد.)  به هـر حال گروه هايی می خواهـند به بهانه "اکثريت و اقـليت" اعـمال قـدرت را بوسـيله حاکميت های تک مليتی " مشـروع " تـوجـيه نمايند و تـئوريـزه  کنند ...

در باره پسـمنظر به کار برد واژه " اقـليت و اکثريت " غـبار مورخ شـهـيـر کشـور بـر ايـن عـقـيده اسـت که: " ... دولت نادری چون منفـور مردم افغانسـتان بود، شـعار تفـرقه انداز و حکومت کن را ســرمشــق خـود قــرار داده  و ...

... و تخم کينه و خصومت و تبيعـض را در اذهان بکشـت و کشـور را معـناً به پـرتگاه تجزيه و تقـسـيم و انفلاق و انفجار کشـاند. در اثر ايـن سـياسـت تبيعـضی قـضيه اقـليت و اکثريت و تفـرقه های زبانی، نژادی و مذهـبی پـديـدار و تشـديد گرديد و زمينه رضايت و اسـتفـاده سـياسـت اسـتعـمار اجانب را فـراهـم کرد." ⁽⁴⁾  

افغانسـتان سـرزمينی دارای ويژگی های ملی و فـرهـنگی اسـت و مزيد بر آن بخشی از مليت ها و اقـوام که در محدوده جغـرافـيـای سـياسی آن زندگی می کند در بيرون از مرزهای کشـور، عـمدتاً در کشـورهای هـمسـايه مسـکـون اند. خلق های افغانسـتان  را با مردمان کشـور های هـمسـايه ارزشـها و مشـترکاتی فـروانی  تاريخی، فـرهـنگی و زبانی پـيـوند می زند و جغـرافـيای فـرهـنگی مردمان ما فـراتر از جغـرافـيای سـياسی عـمل می نمايد. اين امر هم در مورد فارسی زبان ها و هم در مور پشـتـو زبان ها... صدق می نمايد. پيگيری سـياسـت فـراگير تشـنج زدايانه و به رسميت شناختن جغرافيای سياسی افغانستان و کشور های همسايه، رد هـر نوع دعاوی ارضی، داشـتن راوبط دوسـتانه سـياسی، اقـتصادی و فـرهـنگی با هـمسـايه ها بر پايه احترام متقابل و بدون مداخله در امور يک ديگر نه تنها در مطابقـت با منافع کليه مليت ها اسـت، بلکه ضامن حفـظ ثبات، امنيت و تحکيم دوسـتی بين خلق ها در منطقه ما می باشـد. اما چسـبيدن به تعـلقات قـومی در ممالک هـمجوار در سـرزمينی با چنين ويژگی ها، جـريان انقطاب ملی را در کشـور تشـديد می بخشـد و هـمراه با سـخنان مداخله گرانه و مغـرضانه ژنرال مشـرف حاکم نظامی پاکســتان در حمايت از پشـتـون های افغانسـتان زمانی در وجود رژيم  طالب ها و زمانی هم در آسـتانه شکل گيـری " حاکميت مؤقت " به بهانه اين که " حاکميت قـوم پشـتـون در افغانسـتان در مطابقـت با منافع ملی پاکسـتان اسـت" امر تماميت ارضی و يکپارچگی، اسـتقلال و حاکميت ملی را زير ســوال می برد. ژنرال مشـرف که نقـش دايه مهربانتر از مادر را در مورد پشـتونهای افغانسـتان می خواهـد بازی کند، بايـد بداند که بازی با کارت اقـوام در افغانسـتان بازی نهايت خطرناک اســت و دامن زدن به موج نفـرت و خصومت ملی در ميان مليت های افغانسـتان و سـرمايه گذاری روی افـتراق ملی، قـومی و جغـرافـيای آن، بسـود صلح و ثبات منطقه نيسـت و ســرانجام اين موج برگشـت می نمايد و دامگير پاکسـتان نوبنياد و آگنده ازنقار وتـنـشـهای قـومی و مذهـبی، می گردد. (هـميـن اکنون نشـانه های از برگشـت موج بنياد گرائی، تروريسـم و دامن زدن به تنشـهای قـومی و مذهـبی از افغانسـتان به زادگاه و محل صدور آن يعـنی پاکسـتان مشـهـود اسـت. تاريخ عجب ابوالعجبی های در آستين دارد. چاه را که چاه کن های پاکستان برای مردم افغانستان حفر کرده بود، امروز سر راه خود آنها قرار گرفته است.)

افغانسـتان خانه مشـترک هـمه مليت ها و اقـوام افغانسـتان اعـم از بلوچ، ترکمن، نورسـتانی، ازبک، هـزاره، تاجيک، پشـتـون، . . . می باشـد، آن ها به وفاق هـمگانی، تفاهم و وحدت ملی شـديـداً نياز دارند. اما وحدت ملی نه بمثابه " حـربه " برای فريب مردم و سـرکوب حق طلبی ملی بلکه بحـيث مجموعه ارزش های ماورا منافع گروهی و قـومی از طريق هـمبسـتگی آگاهانه و دواطلبانه کليه مليت ها، اقـوام و مناطق کشـور در چارچوب مرزهای ميهـن واحــد و يکـپـارچــه.

وحدت اگاهانه مليت های افغانسـتان بر مبنای دموکراسی، عـدالت اجتماعی و تسـاوی حقوق شـهـروندی ضامن اقـتـدار و يکپارچگی ملی، ضامن حفظ ثبات و تماميت ارضی کشـور اسـت. هـر نوع تفوق و امتياز طلبی و زورگويی قـومی از جانب هـرمليتی, قـومی، قـبيله ای و منطقه ای که باشـد يکپارچگی و تماميت ارضی کشـور را به خطر می اندازد و زمينه را برای دسـت اندازی های بيگانگان در امور داخلی ميهـن ما فـراهم می سـازد و کشـور را به ســوی فاجعه، افـتراق جغـرافـيای و تجـزيه می راند و مسـلماً تجـزيه افغانسـتان زميـن لرزه ايسـت که هـمه منطقه را با در نظرداشـت پيچـدگی های قـومی، زبانی و مذهـبی �