|
||||||||
|
|
تاجـيکـان در قـرن بـيستـم
اخیراً کتابی
بنام " " تاجـيکـان در
قـرن بـيستـم"
در دسـترس ما قرارگرفت که نمایانگر بررسی و بازنگری کارنامه های تاجیکان در
قرن بیسـتم بوده و از
تاريخ کتبی و شـفاهی تاجـيکـان بخارا، سـمرقند، خجـند،... اسـت که به شـکل
کتبی و شـفاهی ارایه شـده اسـت. این کتاب به وسـيله سـليم ايوبزاد، روزنامهنگار و پژوهشـگر شـناخته شـده تاجـيک تأليف و توسـط ن. کـاويـانـی تـلخيص و برگـردان شـده و تـوسـط پرفسـور ايرج بشـيـری، اســتاد دانشـگاه ميـنه سـوتای ايالات متحـده امريکا ويـرايـش گـرديده اسـت. در آغاز کتاب، نام و وظيفه شـرکت کنـندگان بحثها، و همچـنين شـاهدان عينیی رويدادها، همراه با منابع اسـتفاده شـده، آورده شـده اسـت. فصلهـای کتاب بـراسـاس تاريخ تحـولات سـياسی و فرهنگی امارت بخارا و جمهوری تاجـيکسـتان بـر محور سـندهـای مهم تاريخی و رويـدادهائی که در همان بـرهـه زمانی قرن بـيسـتم شـاخص بوده اسـت، تقسـيم بندی گرديده اسـت. تحـولات سـياسی و فرهنگی قرن بـيسـتم در تاريخ معاصر آسـيایميانه ( تاجـيکسـتان )، ايران و افغانسـتان بسـيار تند و کـثيرالجوانب بوده اسـت، تا آنجائيکه اين کشـورها بارها به کانونهـای داغ کشـمکـشها و رقابتهـای قدرتهـای بزرگ مبدل گرديـدهانـد. در اين ميان فارسیزبانان و از جمله تاجـيکـان متحمل زيانهـای فروانی شـدهانـد. اما اسـتبداد حاکم و عدم دسـترسی به اسـناد و مدارک عمدتاً مانع آن شـده اسـت که از يکسـو نيت و اهداف کشـمکشهـای قدرتهـای بزرگ در منطقه همراه با کارنامه حکومتها، و از سـوی ديگر تحـولات فکری ـ سـياسی و اقـتصادی ـ اجـتماعی مردمان منطقه، مورد پژوهشهای تاريخی به ميزان وسـيع قرار گيرد. از اين رو نگرشی توأم با شـک، ترديد و تنـقيد به تاريخ معاصر " تـاجـيکـان " و نگاه تـازهای به رويـدادهـای تاريخی قرن بـيسـتم کاری بینهايت ضروری، مبـرم و سـودمنـد اسـت. در کتاب " تاجـيکـان در قـرن بـيستـم " کارنامه و زمـانهء تاجـيکـان بخارا، سـمرقند، خجـند،... و بخـارای شـرقی (جمهوری تاجـيکسـتان) در قرن بـيسـتم به دسـت بازنگری، بـررسی و کند و کاو قرارگرفته اسـت. اين امر بـراسـاس اسـناد سـر به مُهر بايگانیهای دولتی اتحاد شـوروی سـابق که اکنون باز شـدهاند و همچـنان آرشـيوهـای شـخصی، گفتگو با پژوهشـگران نامدار تاريخ تاجـيکسـتان و چشـمديدها و خاطرات شـرکت کنندگان و شـاهدان عينی رويدادها ـ که هنوز زنده اند ـ صورت پذيرفته اسـت. در بسـياری از موارد رويـدادهـای تاريخی از ديدگاههـای متفاوت روايت و تفسـير شـده اسـت. بافت کتاب ترکيب جالبی از تاريخ کتبی و شـفاهی اسـت که با ارائـهی اسـناد، تـفسـيرها، بـرداشـتها و نگاههـای متـفاوت از رويـدادهـای قـرن بـيسـتم تاجـيکسـتان، اوضاع جمهوری را با بيان سـاده و شـيوا بازتاب میدهد. آشـنائی مـؤلف با رويـدادهای قرن بـيسـتم منطقه و بهره بـرداری از بايگانیهای اتحاد شـوروی پيشـين همراه با بيان سـاده و بافت درهم تـنيده رويـدادها اثر را جذاب و خوشخوان سـاخته اسـت و بـرای آشـنائی به تاريخ تاجـيکـان فرارود ( ماوراءالنهر) در قـرن بـيسـتم اثری مناسـب اسـت. شـوربختانه بايد گفت که بسـياری از فارسیزبانان بنابـر دلايل مختلف از تاريخ پرآشـوب آسـيایميانه از جمله از کارنامه و زمانهء هم زبانان خود در در فرارود، به ويژه در قرن بـيسـتم چندان آگاهی ندارند. در اين مجموعه بـطور کل تصوير شـفاهی از رويـدادهـای قرن بـيسـتم از امارت بخارا تا پيدايش تاجـيکسـتان صاحب اسـتقلال ترسـيم شـده اسـت و اثر سـرشـار از نگرش تازه اسـت. در اين کتاب تحول افکار سـياسی و اجـتماعی تاجـيکـان با همه فراز و نشـيبهـای آن در قرن بـيسـتم در آسـيایميانه و عمدتاً بخارای شـرقی (تاجـيکسـتان ) به صورت اجمال روايت و تفسـير شـده اسـت که از يکسـو در امر روشـن سـاختن زوايای تاريک تاريخ آسـيایميانه، زندگی و مبارزهء تاجـيکـان کمک میکند، و از سـوی ديگر در امر ارتقاءِ هوشـياری سـياسی و آگاهی ملی تاجـيکـان و پاسـداری فرهنگ باسـتانی، سـنن تاريخی و زبان فارسی از گزند روزگار مـمد واقع خواهد شـد. علاوتاً تجربهء کارنامه و زمانهء آنها توشـهی راه آينده نيز خواهد بود. مختصر اينـکه گذشـته چراغ راه آيـنده اسـت و فردای هر ملتی بـر ديـروزش اسـتوار اسـت و ديروز هر ملتی سـازندهی هويت و بيانگر ريشـهی تاريخی آن ملت اسـت. در پايان کتاب سـالـنامه ۲۰۰۱ – ۱۹۹۱ تاجـيکســتان و گاهنامه رويـدادهـای تاريخی منطقه در قـرن بـيسـتـم ارائه گرديده اسـت. اين گاهنامه تاريخی، يکی از ويژگیهـای بـرجسـته کتاب اسـت.
"تاجـيکـان در قـرن بـيسـتم" توسـط موسـسـهء " نـشـر نيما" در آلمان در ۳۶۴ صفحه چاپ و منتشـرکرده اســت. نی
|
|
||||||
