شماره ششم سال چهارم جدی 1385 / دسامبر 2006

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 انجینیرمحمد اسماعیل جمشیدی حکم بین المللی شطرنج

 

بیائید شطرنج باموزیم

 

سیستم تدویر مسابقات شطرنج به اساس ریتنگ

 

ریتنگ چه است؟

ریتنگ مجموعهء ازمعیار طرز دید و قدرت پیشبینی و سنجش مغز شطرنج باز است که ابتدای آن از 1250 شروع و ریکورد جهانی آن توسط گاری کسپاروف قهرمان چندین مرتبه ای شطرنج جهان قائم گردید که تا کنون به 2812 رسیده اسـت، بطوری که بزرگترین کمپیوتر جهان تا کنون نتوانسته است مانند گاری کسپاروف در ظرف یک ثانیه 100.000چال را پیشبینی نماید.

معمولاً سيستم جهاني شطرنج در تمام کشور ها به اساس ريتنگ تدویر ميگردد ولي در افغانستان هنوز هم مروج نگرديده كه بايد در عمل تطبيق شود. این، سيستم بسيارخوب و دلچسپ است که شطرنج بازان را از يكطرف تشويق مينمايد و برتري يک شطرنج باز را از ديگر برجسته مي سازد و هم شطرنج بازان جهان از طریق آی دی نمبر کشور ها ( شماره اندراج شطرنج فدراسیون جهانی ) معلومات کسب مينمایند كه چقدر شطرنج باز در یک کشور وجود دارد.

خبرگذاری اطلاعاتی شطرنج امریکا در زمینه قدامت تاریخی شطرنج در افغانستان تبصره نموده، که شطرنج در افغانستان1400 سال سابقه داشته در حالیکه کشور های اروپايی به این بازی در قرن 12 میلادی با لشکرکشی های شان به سوی کشور های شرقی که چشم های شان را به تمدن اسیا دوخته بودند آشنائی حاصل نمودند؛ و در سال1924 فدراسیون جهانی را در فرانسه با اشتراک 11 کشور اروپایی طرح ریزی نمودند و اولین مسابقات بین المللی را سازماندهی نمودند. در حالیکه در افغانستان مسابقات بین المللی شطرنج در قرن 7 میلادی صورت گرفته است.

نویسنده با تأثر عمیق خود تحریر داشته که کنون در افغانستان 5 تخته شطرنج پیدا نمیشود و اگر در کدام دکانی یافت شود بنابر بلند بودن قیمت آن، شطرنج باز افغانستان قادر به خرید آن نیست.

نویسنده تذکر داده که در کشور افغانستان صرف 6 تن شطرنج باز ثبت گردیده که آنهم در خارج مملکت قرار دارند و بلند ترین ریتنگ شان 2200 است. نویسنده از خود پرسیده که علت آن آیا حکام، زمام داران، افراد و یا اشخاص مقصر اند و یا اینکه کلتور درخشان1400 سال شان در زیر پوشش ابر های سیاه فرو رفته است؟

جواب نویسنده بغرنج و عوامل گوناگون دارد، که یکی آن نداشتن آی دی نمبر شطرنج بازان افغانستان ( در اندراج و یا نمبر ثبت احصائیه شطرنج بازان فدراسیون جهانی شطرنج ) است، عدم تطبیق سیستم ریتنگ در تدویر مسابقات شطرنج افغاستان، فقر، مشکلات اقتصادی کشور، عدم توجه زمام داران در ترویج کلتور و رشد آن در جامعه، بیسوادی و عدم مساعد ساختن زمینهء اشتراک شطرنج بازان در مسابقات بین المللی و المپیاد ها و تا اندازه ای هم تقصیر شطرنج بازان کشور در زمینهء بسیج شان دور یک محور و بی تفاوتی شان در زمینه انتخاب کدر های مبتکر و دلسوزاست.

شطرنج بازان ما از دیگر شطرنج بازان جهان حتا بهتر هستند و از اینکه ريتنگ ندارند جهان فکر میکند که ما شطرنج باز نداریم در حاليكه در مملکت بیشتر از 20000 شطرنج باز وجود دارد و شطرنج بازان افغان توانسته اند که  در مسابقات بين المللي و يا المپياد ها، شطرنج بازان داراي ريتنگ هاي ۲۲۰۰ و۲۳۰۰ و۲۴۰۰ را مغلوب بسازند. معلوم مي شود که شطرنج بازان ما بالاتر از ریتنگ های ۲۶۰۰ كه به حساب فدراسیون جهانی شطرنج در کتگوری های گرند ماستر، ماستر و فايدماستر قرار دارند.

نویسنده امریکاه، شطرنج افغانستان را در کافی پشتون کابل که قبلا کلپ شطرنج وجود نداشت ارزیابی نموده و آنرا در سطح بسیار بالای جهانی قرار داده است.

ریتنگ چگونه بدست می آید؟

قانون طوري است که اگر يک شطرنج باز بدون ريتنگ در ۹ بازی خود با ۶ شطرنج باز ريتنگ دار مواجه ميشود و با آنها یا مساوی و يا باخت و يا برد دارد، در آن صورت ريتنگ همان ۶ نفر جمع گردیده و تقسيم ۶ ميگردد و حد وسط آن به اساس نتايج به نفر بدون ريتنگ داده ميشود كه چنين سيستم بسيار آسان است و فدراسیون شطرنج افغانستان میتواند که آنرا پيش به ببرد.

در زمينهء تدوير مسابقات گرفتن ریتنگ تا سطح گرند ماستر، كشور هنگري آماده هر نوع کمک است که ماه ۶ نفر را به هنگري معرفی نمایند.

فدراسیون شطرنج افغانستان مکلفیت در برابر فدراسيون شطرنج جهاني دارد، تا تمام مقررات آنرا پياده نمايد؛ در غیر آن عدم رعایت مقررات، تمام ارزش های فدراسیون شطرنج افغانستان نزد جهان مورد سوال قرار میگیرد. ديگر سپورت ها که دارای ريتنگ نمي باشند چنين مشكلات را ندارند.

فدراسيون جهاني شطرنج بهترين گرند ماستر هاي سابقه دار را در مکتب شطرنج برلين خاص بخاطر آموزش شطرنج بازان جهان توظيف نموده اند تا کشور های رو به انکشاف، شطرنج بازان خود را معرفي و الي گرندماستر، ترينر و حكم بين المللي تربيه شوند ولی افغانستان از آن استفاده نميكند در حاليكه با پول ناچیز که حتا از توان شطرنج باز پوره است بپردازد و در آنجا آموزش ببيند. اين سيستم آموزش از يكطرف شطرنج باز خوب به سطح جهان تربيه ميشود و فدراسيون جهاني شطرنج به فارغین آن مکتب در مسابقات جهانی35 دالر روزانه معاش می پردازد كه شطرنج باز افغانستان در آینده تقويه مالي ميشود.

فدراسيون جهاني شطرنج از کشور های عقب مانده و روبه انکشاف تقاضا نموده تا در اين مكتب، شطرنج بازان خود را معرفي نمايند. مصارف يک دوره کورس آموزشی صرف ۶۰۰ دالر است که ۲۰۰ دالر آن معاش گرندماستر معلم و ۴۰۰ دالر ديگر آن مصارف هوتل و اعاشه شطرنج باز ميشود يعني صرف به 200 دالر، شطرنج باز به سطح گرندماستر آموزش می بینند.به همين ترتيب مكاتب شطرنج كارپوف در سويدن و مکتب شطرنج در ايتاليا و لاس انجلس امريكا به خاطر آموزش شطرنج بازان جهان فعالیت دارند. دولت افغانستان اگر به اين كشور ها، نميتواند مشکل اقتصادی سفر آنها را حل نماید، لا اقل میتواند به مكتب شطرنج ايران، تركيه، تاجکستان،ازبکستان، ترکمنستان و هندوستان معرفي كنند و یا در زمینهء ایجاد مکتب شطرنج با کمک شطرنج بازان صاحب نظر، تاجران سپورت پرور اقدام نمایند.

اگر بهانه بالای منع شطرنج از دیدگاه مذهب باشد یک بار به کشور های اسلامی که آنها شطرنج را در مکاتب خویش جزء پرو گرام های درسی قرار داده اند و به فتوای امام خمینی و یا به کشور های متحده عربی که ریاست منطقه را در پیشبرد شطرنج به عهده دارند مراجعه نمایند.

سفارت هلند که علاقمند شطرنج است و سفارت جرمني آمادگي هر نوع کمک را به افغانستان دارد تقاضا شود که مصارف ۶ تن شطرنج بازان را ماهانه به چنين مكاتب به دوش بگيرد و چنين شكل، راه بهبود پيشرفت شطرنج افغانستان است.

فعالیت ارگان هاي مربوطه در بخش های مختلف نشان دهنده پیشرفت کار در برابر دولت در همه عرصه ها و خدمت گذاری دولت را در برابر مردم که به آنها اعتماد کرده اند نشان میدهد. کار ارگان ها نشان دهنده فعاليت دولت به سطح كشور و حاصل نمودن رضايت مردم و انعكاس آن به سطح مطبوعات جهان است.

سيستم ديگر تدوير مسابقات شطرنج به شكل ( كيزر- يعني فيصد بالا ) که در هلند در تمام کلپ ها رايج است بايد فدراسيون شطرنج افغانستان این سیستم را تطبيق كند زیرا بسيار ساده هم است.

طریقه سیستم کیزر:

مثال - در كلپ شطرنج  ۵۰ نفر عضويت دارد و آن ها به اساس برتری و یا به اساس قرعه و یا به اساس الفبا ثبت جدول میشوند. در ابتدا به هر کدام 1250 نمره، به گروپ چهارم  1500، به گروپ سوم 1750، به گروپ دوم 1900، به گروپ اول کشور تا به2000 برسد و بالاتر آنرا که در مسابقات بین المللی اشتراک میکند به صلاحیت فدراسیون جهانی میباشد که آی دی نمبر جهانی اخذ میکند و در سال 5 دالر باید از آی دی نمبر خود بحساب بانکی فدراسیون جهانی به پردازد.اعضای کلپ مربوطه از شماره اول الی 50 ترتیب میگردد، نمره ضریب ریتنگ شماره اول را 100 فیصد میگیرند و شماره دوم 99 فیصد و از شماره سوم را 98  فیصد و به همین ترتیب تا شماره 50 پائین میاید که51 فیصد را میگیرد و هر کدام که در مسابقه نفر جانب مقابل خود را به ببرد نمره فیصدی آن شخص را صاحب می شود و اگر ببازد نمره فیصدی خود را از دست میدهد که اگر شطرنج باز دارای فیصدی بالاتر 99 فیصدی با شطرنج باز 100 فیصد مقابل میشوند فیصد نمره ریتنگ شان در باخت و یا برد کم و یا زیاد میشود؛ و در حالت مساوی نیم نمره 100 فیصدی به نفر 99 فیصدی میرسد زیرا 100 فیصدی چون قویتر است نباید باخت و یا مساوی کند. به همین نسبت در حالت باخت 100 نمره و در حالت مساوی 50  نمره اش به نفر دومی میرود در حالت مساوی چون قرار دارند 45.5 نمره دومی به اولی تعلق میگیرد و هم قانون طوری است که جدول مسابقه طوری ترتیب میگردد که نفر اول با دوم، سوم با چهارم و پنجم با ششم تا به آخر تنظیم میشوند، یک شطرنج باز در مسابقه صرف دو مرتبه میتواند با عین حریف خود مواجه شود آنهم با تغییر رنگ موره ها، در نوبت ( سیاه و سفید ) سیستم تدویر مسابقات به سیستم ذیل دایر میگردد:

اعضای کلپ مربوطه مکلفیت دارند که سالانه لا اقل50 دالر بحساب کلپ خود غرض تقویه بنیه مالی کلپ و مصارف خرید مواد کلپ و معاش ترینر و سکرتر و سایر کارمندان حرفوی فدراسیون شطرنج با سبسایدی دولت به پردازد، و هفته يک مرتبه در کلپ با حریف خود که قبلا جدول کشی شده، مسابقه انجام بدهد و در طول ۶ ماه ۲۴ مسابقه هر کدام انجام ميدهد و بعداً مسابقه نهایی که آنرا مسابقه قهرمانی کلپ ميگويند از جدول همين ۵۰ نفري ۶ نفر اول الي ششم به سيستم دوراني با هم  مسابقه مينمايند و برنده اول قهرمان شناخته ميشود، و كپ قهرماني را مستحق می شود؛ و همين ۶ تن اول با ۶ تن ديگر شهر هاي ولايت مربوطه ماه يک مرتبه به شكل گروپي هفت مسابقه ميدهند كه از يک ولايت گروپی که با داشتن نمرات بلند می باشد قهرمان ولايت شناخته شده با گروپ قهرمانان7 ولايات همجوار مسابقه دوراني انجام ميدهند و گروپ قهرمان هفت ولايات بوجود می آید و بعداً گروپ هاي قهرمانان هفت هفت ولايات افغانستان که دارای 33 ولایت میباشد تقسیم 7 شود 5 گروپ 6 نفری جمله 30 نفر تیم ملی بوجود میآید، که به سيستم دوراني مسابقه ميدهند؛ که گروپ قهرمان كشور معلوم میگردد و اين ۶ تن آخري حق اشتراک المپياد را در سطح جهان دارند. نفر اول آن در المپیاد به میز اول که 6 نمره ضریب ریتنگ دارد که نمره آن در صورت برد 6 چند میشود و به حساب ریتنگ آن افزود میگردد و دوم آن به میز دوم که ضریب ریتنگ آن 5 نمره دارد و تا نفر آخری به میز 6 که 1 نمره ضریب ریتنگ دارد قرار میگیرند که هر کدام 9 بازی از 14 بازی انجام میدهند و در صورت بردن 6 نفر ریتنگ دار ریتنک های بردگی تقسیم 6 و اوسط آن به حساب ریتنگ آن بعد از محاسبه ریتنگ انتقال می یابد.

سيستم قهرمانی زون های کشور های جهان نیز به همین ترتیب صورت می پذیرد و جدول قهرمانی جهانی کشور، مثلی که در بالا تذکر رفته ترتیب ميگردد که30 تن از 5 زون و 2 تن یکی قهرمان جهانی گروپ جوانان و یکی قهرمان جهانی گروپ دختران جمله 32 تن به سطح جهان تحت 7 روند به سیستم نک اوت تا اینکه یک نفر از 32 تن بوجود می آید و نفر مقام اول بعداً 24 مسابقه با قهرمان جهان بازی میکند این سيستم قانون فدراسيون جهاني است که افغانستان باید به این راه روان شود راه دیگری وجود ندارد.

آنچه مشکل افغانستان را تشکیل میدهد، این است که فدراسیون ها خودکفا نبوده و تحت نظر المپیک عمل مينمايند در حاليكه وظيفه المپیک پیشبرد کار فدراسيون ها نبوده مقرره خاص خود را دارد و در زمینهء سازماندهی بازی های المپیک به سطح جهان در ارتباط می باشد، و فدراسيون های شناخته شدهء کشور که حیثیت حقوقی و قانونی جهان را دارند از یکطرف نماينده کشور خود می باشد و از جانب دیگر تابع قوانین فدراسيون جهانی ميباشد. و در اجرائات خود در کشور مستقل بوده ولی در فدراسيون جهاني منحيث يک مادون عمل ميكند و اوامر فدراسيون جهاني را در آن کشور پیاده مينمايد در غير آن و برعكس آن ارزش های اين فدراسيون هويت قانوني و حقوقي خود را ميكاهد و از روند فدراسيون های جهان به عقب می ماند كه فعلاً افغانستان به چنين مشكلات مواجه است.

یکتن از شطرنج بازیکه در امور محاسبه وارد باشد منحیث مسئول ریتنگ توظیف و یکتن از شطرنج بازان که تدویر مسابقات را به عهده دارد و ترینر می باشد نتایج مسابقات را غرض محاسبه ریتنگ به مسئول ریتنگ تسلیم می نماید، در هر 6 ماه ریتنگ ها به سطح کشور غرض اطلاع شطرنج بازان به چاپ سپرده میشود و در کتاب ریتنگ ها با سوانح هر شطرنج باز رسانده میشود.

شطرنج بازیکه در یکی از مسابقات جهانی اشتراک میکند، مسئول ریتنگ وظیفه دارد که پیشنهاد ریتنگ این شطرنج باز را به فدراسیون جهانی در بخش ریتنگ اطلاع دهد که آنها نیز ثبت کامپیوتر و آی دی نمبر فدراسیون جهانی نمایند. آنچه قابل یاد آوری است این که شطرنج بازان مملکت باید کارت هویت داشته باشند که در آن آی دی نمبر و ریتنگ ثبت می باشد تا در موقع لزوم استفاده بعمل آید؛ و شطرنج بازیکه کارت هویت نداشته باشد حق اشترک در مسابقه را ندارد و چنین شطرنج بازان دارای هویت غیر رسمی هستند که صرف در احصائیه شطرنج بازان قرار میگیرند عنصر غیر اکتیف می باشد و قانون فدراسیون جهانی هم است، هر گاه یک شطرنج باز طی سال مسابقات انجام ندهد غیر اکتیف و از لیست شطرنج بازان اکتیف به لیست شطرنج بازان غیر اکتیف ثبت میگردد و از ریتنگ آن سالانه 5 % کم شده میرود. در جائیکه نظم و قانون رعایت نشود انارشیزم بوجود می آید و تمام جامعه به تکلیف میباشد. این کار سبب میگردد که شطرنج باز، تشویق و یا مجبور میگردد که در مسابقات بیشتر سهم بگیرد تا ریتنگ خود را بالا ببرد. در صورت غیرحاضری در مسابقه هفتگی بدون اطلاع قبلی غیرحاضر و فیصدی نمره اش بحساب جانب مقابلش داده میشود

آی دی نمبر فدراسیون شطرنج افغانستان در داخل و خارج در سایت فدراسیون جهانی شطرنج از (00000 117 ) شروع شده که 3 خانه اول ان مربوط کلپ شهری و ولایتی، 2 خانه وسط آن مربوط تمام کشور و 3 خانه آخر آن مربوط فدراسیون جهانی ا ست که کود کشور می باشد و از هر کشور کود ها متفاوت میباشد کود شطرنج در هلند از ( 800 ) شروع میشود.

مثلا: ای دی نمبر ( 11700190 ) را اگر به کامپیوتر بدهید تمام معلومات شطرنج باز افغانستان را با عکس آن به شما میدهد که در کدام مسابقات بین المللی اشتراک نموده و در سطح کشور از نگاه ریتنگ چندم نفر و در سطح جهان چندمین شطرنج باز جهان هست به همین ترتیب 3 خانه آخر که کود کشور می باشد متفاوت است.

و اینکه سفارت خانه ها به شطرنج بازان افغانستان ویزه نمیدهند چون آی دی نمبر ندارند که ببینند واقعاً شطرنج باز است؟ اثباتی وجود دارد؟ و یا اینکه آی دی نمبر اگر نباشد بیمه صحی فدراسیون جهانی که باید یک شطرنج باز را یک ملیون دلار بیمه نماید شطرنج باز افغانستان از این حق نیز محروم است. عدم اجرائات مطابق مقررات جهانی، چنین نقص های اقتصادی را به سطح کشور نیز بوجود می آورد که تنها از نگاه بیمه صحی شطرنج بازان کشور 20000000000 دلار افغانستان سالانه خساره می بیند و یا بحساب دیگر آن 20000 شطرنج باز هر کدام یک ملیون دلار خود را در حقیقت به جیب های سرمایه داران جهان بخشش مینمایند در حالیکه خود با فقر قرار دارند.

نویسنده امریکایی باید جواب خود را گرفته باشد که کی مقصر اصلی در افغانستان است؟

جواب آن واضح گردید که باید سیستم در افغانستان از ریشه تغییر بخورد در غیر آن افراد و اشخاصی که در راس قدرت قرار میگیرند به موره های شطرنجی میمانند که حرکت دادن و چال رفتن شان توسط دو حریف صورت می پزیرد و هر کدام کوشش دارند که به نفع خود دانه ها را بچرخانند و اینکه پیاده را قربان می نماید و یا فیل را و یا اسپ و یا وزیر را برایشان بیتفاوت است تا حریف خود را به مات برابر بسازد.

  

با احترام

انجینیر جمشیدی

 

بالا

 

 

انجنیر محمد اسماعیل جمشیدی