شماره اول سال ششم دلو 1386 / جنوری 2008

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آراء چند تن از صاحب نظران در مورد مولانا
نظر نویسـندهء سـِحر آفرین روانشـان علی دشـتی
... من هر وقت با جلال الدین رومی در خلال دیوان شـمس مصادف می شـوم، حیرت بر من دسـت میدهد، چه می خواهد، چه می جوید، چه احسـاس کرده اسـت، چه می گوید، این هیاهو انعکاس چه طوفانی اسـت؟

 
 

روشنفکران « افغان » در تبعید:
رخ ها و زاویه های فــلسفی و روانی
نوشته  سید بها الدین « مجروح »
گزارشگر از انگیسی به پارسی صدیق رهپو طرزی
یاد آوری
من در این روزها، در جریان جستجو و بررسی در خط دریافت مفهوم ها و کاربُرد واژه گان روشنفکر و روشنگر بودم تا آن چی در باورم رسوب نموده بودند، به سنجه نوین بگیرم.

کودتای نظامی چپی در ماه اپریل  (۱۹۷۸)، در « کابل » و یورش « شوروی » پس از سال ( ۱۹۷۹(، به این سو، مصیبت بزرگی را بر کشور در درازای تاریخ طولانیش بار آورد. هزارها انسان کشته و یا معیوب گردیده و یا این که در زندان ها ناپدید گردیدند.

 

صعود و نزول سبک هندی
بشير سخاورزـ لندن
نورالدين عبدالرحمن جامی آخرين شاعری نام آوری است که اصول و مبانی قدما در شعرش انعکاس يافته است و پس از او تا مدت ها اين مبانی و اصول به سبب رواج سبک هندی از رونق افتاده و تا دوران بازگشت ادبی در ايران احیاء آن شيوه ها اهتمام نشده است. برعکس در افغانستان نفوذ سبک هندی تا حدی بوده که چیزی بنام بازگشت ادبی به طور متبارز و مشخص نمی تواند جلوه کند. اگر چه منشی دربار امیر عبدالرحمن خان و اصل کابلی دوباره به سبک عراقی رجوع می کند و يکی از پيروان جدی حافظ می شود و در چندين غزل خود به استقبال از شعر حافظ می پردازد...

 

ز خاک ما، قدم فهمیده بردار
دستگیر نایل
خاک هم در فرهنگ، هم در ادبیات دینی، اسطوره ها، روایات تاریخی وهم در ادب و هنر، ریشهء طولانی و دراز دامن دارد. و گذشتهء آن، به آنسوی تاریخ بشر می رسد. خاک، در صورت ظاهر، همان طبقهء بیرونی و قشر خارجی زمین گفته میشود که انواع گیاه ها و نباتات، در روی آن، می رویند. خاک، سر زمین و چهار چوب جغرافیایی ملت ها را هم می گویند خاک، در اصطلاح قدما، یکی از عناصر چهار گانه ( آب و خاک آتش و باد ) تشکیل دهندهء عالم هستی و طبیعت است.

 

رجال و رويداد های تاريخی افغانستان
نوشـته احمد علی کهـزاد
 
مقـابـلهء
بـرچــه و ســــپـر
از 21 تا 24 جولای 1839 در داخل و خارج حصار غزنه واقعاتی رخ داد که نسـبت به حقیقت، به خواب و خیال بیشـتر شـباهت دارد. این واقعات را از این جهت خواب و خیال خواندم که هیچ افغان و هیچ انگلیس تصور نمی کرد که سـرنوشـت حصار غزنه بدین زودی و آسـانی فیصله شـود ولی چون اصلاً خیانتی در کار بود واقعات شـکل دیگر به خود گرفت و شـهر در ظرف یکشـبانه روز از دسـتی به دسـتی افتاد معذالک در موقعی که دروازه شـهر به هوا پرید در دالانی که عقب دروازه وقوع داشـت جنگی مدهش میان طرفین صورت گرفت و مجاهدین افغان در حالیکه ضربت های برچه را بر سـر از خود دفع می نمودند با شـمشـیر از پیشـرف متجاوزین ممانعت می نمودند.

 

لنډه کيسه
نازو
نجيب سرعندوي
لا به مازيګر قضا نه و او ماښام به ښايسـته وخت و، چې په درسـت کې به چوپه چوپتيا شوه. د ښار ټول دوکانونه به  وتړل شول، او کراچي والاوو به هم چې راز راز ميوي او ترکارئ به يې پکې خرڅولی، له خپلو تشو پا نيمه تشو کراچيو او تبنګونو سـره د کورنو په لور روان شول. خلکو به خو بيا د وخته ځانونه کورونو ته رسولی و. په دي مهال به په کورونو کې اريکينونه، لمپی، ګيسـونه او... دشپی لپاره تياريدل. په ښار کې نوره بريښنا نه وه، او ښاريانو هم د کليوالو به شـان په تيلي څراغونو ګذاره  کوله

 

 ضرورت گذار از تفکر تک قومی  به اندیشه فرا قومی در افغانستان
محمد عوض نبی زا ده
افغانستان کشوری است چند قومی
-چند زبانی و مذهبی که عمدتاً شامل اقوام پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، نورستانی، پشه ای، هندو و سیک با ویژه گی های قومی، قبیلوی، ملیتی، فرهنگی، مذهبی و زبانی گوناگون در آن زیست دارند. واقوام ترک تبار افغانستان که بطور مجموعی ازبکها، هزاره ها، ترکمن ها، ایماق ها، بیات ها، قزلباش ها، تاتارها، قزاق ها، قرغز ها، اویغور ها، تایمنی ها و غیره را شامل می گردند.

 

کاروان شـعر و ادب
زیر نظر آرام ارزگانی 
 

 

بحران افغانستان وابستگی ها ی خارجی مغایر منافع  و حاکمیت ملی
سـوال عمده که در این جا می خواهم مطرح کنم این اسـت که آیا افغانستان بحیث یک کشور مستقل، خود ازاده و دارای حاکمیت ملی عام و تام نا هنوز هم وجود دارد یا خیر در حالیکه از صدر حکومت گرفته تا اکثر گروه های سیاسی و، در شرایط امروز، یک حلقه رویهم رفته وسیع هموطنان ما جیره خور قدرت های خارجی می باشند؟

pdf

 

مزد استادی
از منابع ترکی، ترجمه و تهیه از م. ذاکر عمری
ر قسمت اساسی ماشین فابریک تولیدی عوارض تخنیکی بوجود آمده بود و این ماشین یکی از ماشین های مهم فابریکه بحساب می آمد، بدین لحاظ فابریکه از تولید باز ماند.
همه تخنیکران فابریکه تلاش کردند که ماشین مذکور را ترمیم کنند، اما تلاش شان بیهوده ماند، چونکه ترمیم کرده نتوانستندد.

 

دیدگاه ها
در این سالها دیدگاه های افغانها متمرکز اسـت بر سـه دهه جنگ، ویرانی، گرسنگی و بیماری سیاسی که مردمان افغان زمین را در خود پیچانده؛ حتا آن عده روشـنفکرانی که بین سـنتگرائی و مدرنیزم روند تکامل جامعه را تعقیب می کرد. اما اکنون بیمارگونه جامعه و مردم را از نوک تیغ نگاه می کنند، و چنان در آشـفته گی روحی و فکری غرق شـده اند که صرف خود و گروه خود را می بینند. فراموش کرده اند فراز و نشیب ها، سـقوط و زوال هایی هم در روند سـه دهه جنگ بوده اسـت.