شماره یازدهم سال نهم قوس 1390 / نوومبر 2011

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به مناسبت ”روز جهانی مبارزه با ايدز“

 

مرض »ايدز« در افغانستان

 

داکتر هاشم فقیری

 

روز اول دسامبر برابر با 10 ماه قوس (آذر) از روز جهانی ايدز همه ساله در جهان و افغانسنتان تجليل به عمل می آيد. اين روز 22 سال است که به < روز جهانی مبارزه با ايدز > ناميده شده است.

اين روز با نگرانی افزايش بيماران ايدز در جهان برگزار می گردد.

تخمين ميشود که 33 ميليون نفر از مردم جهان آلوده با ويروس (اچ. آی. وی) که مسؤول توليد مرض ايدز است، هستند.

اگرچه دارو هايی که برای اين ويروس در دسترس است، و به اساس تخمين سازمان بهداشت جهانی، با توزيع اين دارو ها از سال 1996 به اين سو در جهان حدود دو ميليون و نه صد هزار نفر نجات داده شده است، باز هم شيوع اين مرض به قوت خود باقی است.

مسؤولات وزارت صحت افغانستان در بهار سال جاری خورشيدی ميزان مبتلايان به بيماری ايدز را در کشور 636 نفر راپور داده اند. اينکه تا چه اندازه اين آمار درست است مشکل است چيزی گفت. زيرا دسترسی به بهداشت عمومی و مراقب های طبی در کشور هنوز هم در حد کافی نيست از جانب ديگر و با افزايش تعدا معتادان به مواد مخدر، فقر کشنده، عدم امکانات لازم در تداوی اين معتادان بايد ارقام بالا تری داشته باشيم.

به اساس گفته ثريا دليل سرپرست وزارت بهداشت افغانستان چندين مرکز تداوی برای بيماران ايدز در کشور موجود است ولی بر اساس يک خبر ديگر اولين مرکز تداوی مرض ايدز در سال 2009 در شهر کابل آغاز به کار کرده است که قابليت تداوی 40 مريض را در يک سال دارد. در آن سال عبدالله فهيم سخن گوی وزارت صحت افغانستات گفته بود که در کشور 556 واقعه ايدز در کشور ثبت شده است. به اين ترتيب ديده می شود که در مدت حدود دو سال افزايش 80 واقعه را نشان ميدهد.

حامل مرض که ويروس (اچ.آی. وی) است بيشتر در خون، و ساير مايعات بدن از قبيل لعاب دهن، افرازات جهاز تناسلی و غيره ديده شده است. بناءً سرايت مرض نيز از طريق انتقال خون مناسبات جنسی، انتقال از مادر به طفل از طريق شير دادن و يا از انقال خون مادر در جنين صورت می گيرد.

اين مرض که تا کنون جان ده ها ميليون انسان را گرفته است در اوايل دهـهِ 80 شناسائی شده است. اولين مورد آن در ايالات متحده امريکا در 1981 شناخته شـد.

ايدز چيست؟

ايدز عبارت از مجموع الاعراض بيماری ايست که در اثر برهم خوردن سيستم معافـيت بدن بوجود می آيد. عامل مرضی بيماری ايدز عبارت از ويروسی است که بنام HIV  ياد می شود.

اين ويروس در خون و ساير مايعات بدن جاه گرفـته و به تکثير و توليد مرض می پردازد. مدتی که ويروس داخل بدن می شـود تا زمانيکه اعراض مريضی ظاهر ميگردد. بسيار طولانی بوده چندين سال را دربر می گيرد، بنابر هميمن ملحوظ فـرد مصاب، از مبتلا شدن به يک مرض خطرناک بی خبر باقی ميمانند. ويروس مذکور در اين مدت بسادگی می تواند از يک شخص به شخص ديگـر انتقال نمايد. علت سرايت سريع آن هم در همين نکته موجود است.

در وجود انسان ميکانيزمی نهفته است که سيستم دفاعيه بدن گفته ميشود؛ ويروسHIV  بالای عناصر دفاعيهِ بدن يا سلول های ايمنی حمله نموده آنها را از فعاليت باز می دارد و نتيجتاً فرد مبتلا به آن مقاومت خود را در برابر امراض گوناگون ديگر از دست می دهد.

برهم خوردن سيستم معافيت بدن سبب کاهش مقاومت بدن در برابر ميکروب ها می گردد. بدين ترتيب با مواجه شـدن با ويروس ها و ميکروب های که در محيط ما فراوان است، امراضی در بدن انسان جا می گيرد که سبب ضعف کلی بدن می گردد. نخستين اعراضيکه تبارز می نمايد عـرق، اسـهالات، باختـن وزن، انتانات تالی، مانند ريزش های پيهم که در برابر تداوی جواب نميدهـد؛ ميباشد. بعداً امراض ديگری در دهـن، لب ها و جلد مريض بميان می آيد. همچنان کانسر های پيشرونده، سارکوم ها، لمفوما، و از نگاه عصبی dementia ) ) ديوانگی التهابات غير ميکروبی نخاع شوکی و امراض عصبی گوناگون ديگر که به مرور زمان مريض را عليل ساخته سر انجام سبب مرگ وی می گردد.

دانستی لازم درمورد اين مرض، طُرُق انتقال آنست که بايد به آن توجهء جدی داشت. اکثراً تصور ميکنند که چون اين گونه مريضان در محيط زيست با ما هستند بنابرين ابتلا به مرض به سادگی.صورت می پذيرد. قابل تذکر است اين که انتقال مرض توسط دست دادن، روبوسی، تنفس، استفاده از وسايل عمومی مانند تشناب ها دستگير های دروازه ها و سرويس ها ( بس ها) و غيره صورت نمی پذيرد. از جانب ديگر اين ويروس بسيار شکنند بوده در مواجه با شعاع آفتاب و آب صابون از بين ميرود.

انتقال خون از يک شخص به شخص ديگر، استفاده از سُرُنج های واحـد توسط چندين نفر که بيشتر در معتادان مواد مخدر ديده ميشـود، شير دادن به طفـل توسط مادر مبتلا،انتقال در دوران حاملگی ( از مادر به طفل ) و بالاخره تماس های مستقيم جنسی سبب انتقال مرض ميگردد.

گفته شده است که فيصدی مصابين در بين زنان بيشتر از مردان است و در اين اواخر در بين همجنس گرايان و به خصوص مردان همجنس گرا نيز بمشاهده رسيده است.

البته فقر، بی سوادی، عدم اطلاعات کافی درمورد بهداشت و خدمات ناکافی صحی، نابرابری زنان در برابر مردان، عدم اطلاعات لازم در زمينه ی توليد مثل و بارداری، چگونگی حفاظت از خود در مقابل اچ .آی. وی، (ايدز) و ساير بيماری ها و عفونت های جنسی به گسترش مرض ايدز کمک ميکند.

در کشور ما که تعداد معتادان مواد مخدر رو به افزايش است و برنامه ی لازم برای تداوی شان را نير کسی در سر ندارد اين حالت شدت بيشتر بخود گرفته است. و شايد ارقام مبتلايان بالا تر باشد.

اخيراً درمان های دوائی برای اين مرض پيشنهاد شده که تا حدودی مؤثريت داشته است. توصيه های دوائی برای زنان شيرده مدنظر گرفته شده است. همچنان در مورد جوانان چه اعراض مرضی ظاهر شده باشد و چه نشده باشد تجويز ادويه پيشنهاد شده. در اين موارد توصيه شده که پيش از آنکه توان دستگاه ايمنی بدن شان از 350 ميليون سلول در هر ملی متر مکعب خون  کمتر شده باشد، بايد از دارو های ضد ويروس ايدز موسوم به ای. آر. تی استفاده کنند.

برای پيشگيری از آن تلاش هايی برای ايجاد واکسين در جريان است. اما تدابير وقايوی از همه مهم تر است بهتر است در تماس های جنسی محتاط بود و پاک و منزه زندگی کرد.□

 

 

 

 

باز گشت به صفحه اول
 صفحه اصلی